Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ten, de arbeidende menschen van den hoogste tot den laagste brengt het onder zijn macht. Het oriënteert heel het bedrijf op zichzelf; niet de voorziening in de behoeften, niet het verdienen van levensonderhoud, maar winst om de winst is heel het doel van het bedrijf; het kapitaal beheerscht het geheel, en richt het geheel op zichzelf. Zooals de economische wetenschap door zijn naamgeving het uitdrukt: het heet niet meer beroep, het heet niet meer productie, het heet: winstbedrijf.

Tot ontstellende vormen is dit alles in onze dagen uitgegroeid. Het winstkapitaal vloeide hoe langer hoe meer samen in handen van enkelen, die niet de eigenaren zijn, maar aan wie het door de eigenaren werd toevertrouwd om het te investeeren. Dezen beheerschen daardoor het crediet, en zoodoende den bloedsomloop van heel het economische leven: ze hebben dit economische leven zoo in hun macht, dat tegen hun wil niemand zelfs maar kan ademhalen. Aldus Quadr. Anno.

Een ander gevolg van deze ongeremde bewegelijkheid van het kapitaal is, zooals Quadr. Anno aangeeft, de kans om op de geldbeurs zonder eenigen arbeid winst te behalen. Vandaar die wilde speculatie's a la hausse, a la baisse, naar willekeur omhoog jagend of naar beneden drijvend, en daardoor alle ernstige economische berekeningen doorbrekend. Hoeveel in zichzelf gezonde zaken zijn door deze wilde speculatie's niet gebroken geworden!

Het wilde kapitaal moet aan banden — het moet naar zijn dienende functie terug — het moet af van den troon waarop het is geplaatst.

Met zeer grooten nadruk wijst Quadr. Anno op de noodzakelijkheid van de hervorming der zeden. Er zijn groepen menschen, die juist dit gedeelte der Encycliek met een merkwaardige voorliefde telkens weer naar voren halen. Hun stelling komt hierop neer, dat eerst de zeden moeten hervormd worden. En deze stelling heeft tot practisch

Sluiten