Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Hier soe moghdi merken ende verstaen,

1010 Hoe Esmoreit ene wrake heeft gedaen

Over .Robbrecht sinen neve al hier ter stede, over = op.

Elc blive sittene in sinen vrede, in sinen vrede = op

zijn gemak.

Niemen en wille thnus weert gaen;

Ene sotheit sal men u spelen gaen, sotheit = klucht.

1015 Die cort sal sijn, doe ic n weten.

Wie hongher heeft, hi mach gaen eten; gaen = beginnen te; ° ' verg. 840.

Ende gaet alle dien graet neder. graet - trap.

,, j i\ Ghenoeghet = bevalt

Ghenoeghet u, soe comt alle mergen weder1), het.

1013 weert: in hs. verb, uit wert

1018 mergen: hs. m’gen ^ Tt,

1) Vers 1012—1018: Naar aanleiding van de slotverzen nog een enkele opmerking ur. j Winkel heeft in „De Taal- en Letterbode**, 6e jrg., blz. 74 vgl., de gissing verdedigd, dat de verzen 1015—1018 alleen zijn bijgevoegd voor een bizonder geval, waarin de sotternie van Lippijn, die bij het abel spel van Esmoreit behoorde, niet werd gegeven. We zonden dan met een fopperij te doen hebben; de korte sotheit zon namelijk eenvoudig bestaan hebben in den regel:

Wi hongher heeft, hi mach gaen eten.

Anderen, onder wie Jonckbloet, Moltzer en Gallee, willen het woord mergen uit de tekst verwijderen en zijn van mening, dat er sprake is van een soort van panze, gedurende welke de toeschouwers de trap afgaan om wat te gebruiken. Het bestaan van zo’n Middeleeuws foyer wordt door A. Wubrands (zie Tooneelstudies, verzameld door Van Hall en Wubrands, blz. 129), ten stelligste betwijfeld; de gissing van Dr. Te Winkel wordt door hem overgenomen.

Aangenomen, dat we met geen bedorven tekst te doen hebben, kan een eenvoudiger verklaring gegeven worden. Wie hongher heelt, hi mach gaen eten is een regel, die aan het publiek de vergunning geeft, nu de sotternie zo aanstonds vertoond zal worden, eerst wat te gebruiken zonder daartoe zijn plaatsen te verlaten, wei te verstaan. Gaen eten is hier: beginnen te eten ).

Nog tegenwoordig speelt men in Vlaamse dorpen doorgaans eerst een drama en daarna een klucht, en wordt er tussen beide stukken in gegeten. Gedurende de opvoering van het drama is de stemming bij het publiek ernstig, doch zodra het eerste stuk ten einde is, verandert da,t dadelijk.

De regel, Ende gaet aüe dien graet neder, die men ook aan het slot van de sotternie van den Buskenblaser aantreft, behalve dat daar den graet staat, wijst op de omstandigheid, dat al de toeschouwers een bepaalde trap afmoesten om buiten te komen. Werd het stuk gespeeld in een besloten ruimte, dan kunnen er twee of meer trappen geweest zijn, waarlangs men toegang bad en dan zou het woordje dien aanduiden, dat het publiek werd uitgenodigd langs een bepaalde trap het gebouw te verlaten. Ook voor het geval dat de vertoning op een „solre , in de zin van een stellage in de open lucht, plaatsvond, kan een soortgelijke verklaring gelden. Volgens W. de Vreese (TS. voor Ned. T. en Letterk. LI, blz. 23—28) zou graet het laddertje zijn, dat naar de tribunes, de galerij (solre) leidt. Men zou dus wel te doen hebben met een vertoning op een stellage in open lucht.

Waarom echter deze aanmaning aan het slot van het abele spel en niet aan het slot van de sotternie? De sotternie van Lippijn was zeer kort (199 regels) en, daar zij spoedig op Esmoreit volgde, is het niet onwaarschijnlijk, dat men onmiddellijk na de Esmoreit alvast een aanwijzing ten beste gaf, die bij het slot der klucht allicht in het rumoer zou verloren gaan.

Zie over deze regels ook nog „Taal en Letteren** XI blz. 471, „Tschr. voor Ned. T. en Letterk . XXI, blz. 121 en Mrü. Dramatische Potzie ed. Leendertz.

2) Voor gaan = beginnen zie Wdb. der Nederl. Taal, IV, 53; in die zin nog steeds m Zuid-Nederland, zie Cornelissen en Vervliet, Idioticon van het Antwerpsch dialect, blz, 439.

Sluiten