Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE BROUWERSGRACHT IN DE SNEEUW, igor. STEDELIJK MUSEUM, AMSTERDAM.

deren, worden de traditionele afmetingen hem te klein en hij ziet om naar doeken van groter formaat. De omvangrijke „Cavalerie in draf" uit het Haagse Gemeente Museum en het „Witte Paard van Montmartre zijn beide uit 1884 en andere grote stukken worden in die dagen door hem opgezet. Merkwaardig om de volkomen overeenstemming van sentiment en schilderwijze is het „Witte paard", waar Breitner voor het eerst op grootse wijze het probleem aandurft dat hem zijn leven lang bezig houdt: de weergave van het leven in de duisternis (blz. 13). Hier, in de drukkende Parijse avond, zijn feitelijk alle kleuren vervaagd en zijn er niets dan tonen overgebleven. Enkel een vermoeid wit paard, het voorste van een ganse schare, staat onbeweeglijk in de kille schijn van een gaslantaarn. Voor ons telt niet meer de graad van naturalisme of de „humanitaire" inhoud, om welke dit stuk destijds vaak zo hoog geprezen werd, doch ook nu mist de aangrijpend zwaarmoedige stemming, zo fel door dit visioen van schimmen gesuggereerd, haar uitwerking niet.

Hij is in de volheid van zijn kracht als hij naar Amsterdam komt. Tevoren had hij de beschouwers reeds verbijsterd door zijn cavaleristen met een nog nooit vertoonde vaart op hen te doen afdraven, nu, temidden van het geestdriftig levende milieu, is er geen thema meer dat hij niet met een nieuw oog ziet en op verbluffende wijze behandelt. In lang aanhoudende vlagen van onstuimig werken ontstaan wondere studies naar het naakt, liggend, zittend of staand in houdingen zo onverwacht dat er de plotselinge schoonheid onvergetelijk van blijft. Het zijn alle schetsen (zelfs op de meest doorwerkte vermeldt hij dit na-

Sluiten