Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HET DAMRAK. RIJKSMUSEUM, AMSTERDAM. 101 X 151 Cm

meester, waar de figuur zo koninklijk in het vlak staat. Niet alleen echter door de afmetingen of door de houding wordt deze monumentaliteit bepaald, doch evenzeer door de bijzondere harmonie in de compositie en door de hechte constructie van het samenstel van verftoetsen. Men ziet het duidelijk ook in kleinere stukken, als de „Werkvrouw" met haar zwarte kaper tegen een achtergrond van sneeuw (blz. 26) of in de zware „Sleperskar op een brug" (blz. 44), en in tal van latere stukken. Juist daarom is Breitner zo boeiend, omdat hij met grote zekerheid krachtige en stoute effecten weet te bereiken door zeer ongewone verdelingen van het vlak, door nooit geziene afsnijdingen, door een gezichtspunt zeer dicht bij het model gekozen, steeds zonder het wèlberekende evenwicht van het geheel te verstoren. Zijn behandeling van de verf is vol variaties, hij gebruikt zowel het paletmes, dat vlakke streken achterlaat, de harde borstels, waarmee hij gaarne de korte accenten op het doek stoot, als de zachtere kwasten en penselen voor de vloeiender overgangen. Aldus heeft iedere toets een eigen waarde en een eigen karakter: nooit is de individuele taal der toetsen zo belangrijk geweest als nu. Men kan een vergelijking maken tussen dit stylistisch tijdsverschijnsel in de schilderkunst en de grote waarde die terzelfder tijd de litteratoren hechten aan het element van hun techniek, het woord. De theorieën van 1'art pour 1'art leidden rechtstreeks tot een verheerlijking der techniek en tot de „woordkunst",

Sluiten