Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het niet toestaat dit ideaal te verwezenlijken; zoodat de overheid — hoe ongaarne ook — gedwongen wordt in te grijpen. In de dictatuur is de muilkorf het ideaal en wie zich tot kritiek geroepen voelt, moet als ongeschikt tot slavendienst afgemaakt worden. De democratie kan dus, als men een welwillende bui heeft en het oog voor de werkelijkheid sluit, als een langzame opvoeding tot de eenzaamheid beschouwd worden. De dictatuur is altijd een bruusk en gewelddadig terugtrappen in de willoosheid.

Zelfs de regeling der materie, de staathuishoudkunde, is waar tyrannie heerscht op de onvrijheid gegrondvest en kan daarbuiten niet bestaan. Zoodra er een verlangen naar een afzonderlijk en ongeketend bestaan ontwaakt en doorbreekt, stort het kaartenhuis van krediet en bedrog onherroepelijk in elkaar. Maar, in laatste instantie, is de vrijheid, zoowel in een democratische als in een autocratische staat, een persoonlijke aangelegenheid. Vrijheid is alleen weggelegd voor hen die bekwaam zijn om met overleg, doorzettingsvermogen en wellust te huichelen, volgens spelregels door de omstandigheden voorgeschreven. Wie uit ijdelheid oprecht en openhartig wil zijn, geeft zich zelf voortdurend bloot, loopt onherstelbare averij aan zijn ziel op, wordt een gemakkelijke prooi van de jakhalzen-beminnelijkheid van zijn medeburgers en raakt zijn onafhankelijkheid kwijt: wij kunnen nu eenmaal alléén in het diepste donker alleen zijn. Om onaangetast te leven moeten wij gebruik maken van het verschijnsel mimicri, door zoölogen grondig bestudeerd, in het menschenleven tot ons aller schade verwaarloosd.

Sluiten