Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bankroet. Door zijn toedoen is Italië in avonturen geraakt, welke schatten en ontelbare menschenlevens kostten, zonder eenige kans op baat. Het land is tot de positie van vazalstaat terug gebracht. Aan de Brenner staat dreigend de ,,bondgenoot". Duitsche officieren geven de toon in de Italiaansche generale staf aan; Duitsche agenten houden in alle belangrijke centra het toezicht op de gang van zaken. En van Berlijn uit wordt een ras-politiek opgedrongen, welke tegen de geest en de belangen van het Italiaansche volk ingaat. Dit alles, terwijl de Schoonzoon in rijkdom en verwatenheid gedijt. Het spijt mij, als ik iemand leed doe; maar het moet mij van het hart, dat een intelligentie, welke het volk geestelijk, zedelijk en economisch ten gronde richt en de onafhankelijkheid des lands offert, mij niet de ware, of liever: heelemaal geen intelligentie lijkt.

Ook ben ik het niet met Duhamel eens, dat men bij de beoordeeling der verschijnselen in tyrannielanden een duidelijk onderscheid behoort te maken tusschen volk en regeering.

Ik weet heel goed, hoe tal van rechtschapen en welopgevoede burgers daarginds zich schamen voor wat zich binnen hun grenzen afspeelt; maar die schaamte achteraf vermindert slechts in geringe mate hun medeverantwoordelijkheid. Het is niet mogelijk, dat wie ook zich tot de macht verheft, wanneer zestig millioen landgenooten zich daar met hand en tand tegen verzetten. Dit nu hebben die zestig millioen Duitschers niet gedaan en daar ligt hun schuld. Velen van hen, die nu hunkeren naar het einde van den druk, hebben in den beginne hun hoop op den heer A. Hitier ge-

Sluiten