Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

is. Ook de in het 12de uur met betrekking tot de overdrachtssituatie gegeven duiding kan een gunstige werking hebben ontplooid.

Wat de psychogenese van F o k k e's neurotische verschijnselen betreft, hieromtrent is slechts weinig positiefs aan het licht gekomen. De slaapstoornissen, in het bijzonder de aanvallen van pavor nocturnus, staan ook in dit geval ongetwijfeld in verband met de observatie van de intimiteiten der ouders, waartoe gelegenheid te over was. Wij hebben dit verband reeds eerder besproken en gaan er nu niet nader op in.

De beteekenis van het enuresis-verschijnsel ligt voor ons min of meer in het duister. Éénmaal gaf ons patiëntje aan, dat het bedwateren met een droom over vuur gepaard ging. Uit de literatuur is het bekend, dat lijders aan enuresis vaak over vuur droomen, dat met hun urine moet worden gebluscht. Aan het vuur zou dan de beteekenis van sexueele opwinding moeten worden toegekend1). Gegeven het feit van F o k k e's excessieve masturbatie, is het inderdaad mogelijk, dat zijn enuresisverschijnsel als een masturbatorisch aequivalent moet worden beschouwd. Dit zou voor het grootste deel van enuresispatiënten gelden2). Dat bij Fokke masturbatie en tics elkander afwisselden, kan wellicht als argument voor deze zienswijze worden aangevoerd. Niettemin dringt zich bij ons de vraag op, of het veelvuldig voorkomen van droomen over vuur bij lijders aan enuresis niet zoozeer de aanleiding is tot, maar een gevolg is van het bedwateren, berustend op een illusionnaire verwerking van den prikkel uitgaande van de warme urine. Dergelijke illusionnaire verwerkingen van prikkels uit de buitenwereld komen in droomen dikwijls voor, ook in den kunstmatig opgewekten slaap3). Wanneer de prikkel, uitgaande van de geloosde urine, van een bepaalde intensiteit en duur is, wordt

1) Zie over de beteekenis van het vuur: S. Freud: Zur Gewinnung des Feuers. Ges. Schr. Bd. XII, blz. 141.

2) O. Fenichel: Hysterien und Zwangsneurosen. Int. PsA. Verl. Wien, 1931, blz. 24.

3) Zie o.a. I. S. Frosch: Ueber die experimentelle Erzeugung von Traumen in der Hypnose. Der Nervenarzt, Heft 4, 1936, blz. 170.

Sluiten