Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Decretum est etiam a sancto concilio, ut ille qui negaverit, probabili iudicio se expurget, et qui professus fuerit, digne poenitentiam agat131).

Bij ontkenning moest hij zich door een eed reinigen en, zoo men hem niet geloofde, aan een godsoordeel onderwerpen.

Nobilis homo vel ingenuus, si in synodo accusatur et negaverit, si eum fidelem esse sciunt, iuramento se expurget. Si autem deprehensus fuerit in furto atque periurio ad iuramentum non admittatur, sed, sicut qui ingenuus non est, ferventi aqua aut candenti ferro se expurget132).

Waarin week nu de procesvorm, in het Send-gerecht toegepast, af van den gewonen, overal heerschenden accusatoiren procesgang? Een geheel nieuw element, aan het accusatoire proces ten eenenmale vreemd, was de benoeming van Send-getuigen, testes synodales, juratores synodi, als een één geheel uitmakende groep aanklagers tegenover den alleen-aanklager. Maar dan toch aanklagers, precies als in het oud-germaansche proces, en wat is er dan voor nieuws en inquisitoirs aan om er een aparte beschouwing aan te wijden? De oud-germaansche aanklager is de zélf-werkzame aanklager, die uit eigen vrije wil het proces, waarin de rechter een geheel lijdelijke rol speelt, aan den gang brengt. ,,Wo kein cleger ist, do ist ouch kein richter." De synodale aanklagers daarentegen worden door den bisschop, den rechter, uitgekozen en beëedigd en zijn dan verplicht van alle, gedurende hun ambtstijd in de parochie voorgekomen misdrijven melding te maken. Hier zijn dus de rollen omgekeerd. Hier geen actieve aanklager en geen lijdelijke rechter. Hier een vervolging van misdrijven van ambtswege, ex officio, al is dan de vorm ook geheel overeenkomstig het germaansche begrip van getuigenverklaring. Hier vinden wij de eerste sporen van het inquisitoire proces in het canonieke recht. Wij dienen ons er evenwel rekenschap van te geven dat alleen de inleiding tot het Send-gerecht inquisitoir was. Wanneer toch de Send-getuige zijn klacht indiende door op de hem, door den bisschop gestelde, vragen de hem bekende

131) Conc. Salegunstadiense. c. 7, Dove. Untersuchungen über die Sendgerichte (Zeitschrift für deutsches Recht und deutsche Rechtswissensohaft, 19, bladz. 373).

132) Conc. Tribur. c. 22, Dove 373. Regino II, 303.

Sluiten