Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

és quiex on use le droit escript, et soustendront les baillys, et deffendront nos causes par bon conseil qu'il prendront19).

Wanneer wij nu 40 a 50 jaren verder gaan zien, dan treffen we het O.M. reeds geïnstalleerd zonder dat ook maar één acte daarvan melding heeft gemaakt. In een ordonnance van 1355 lezen wij:

Et jurera le procureur du Roy qui est a présent et qui sera pour le temps, que il, sitost qu'il vendra a sa congnoissance, pousuivra les ditz preneurs au plus rigoureusement qu'il pourra, combien que la partie ne face aucun pourchaz ou poursuite 20).

Het is duidelijk dat de „procureur du Roy" hier niet meer de zaakwaarnemer des konings is, maar dat hij een publieke taak vervult. „De simple procureur il est devenu magistrat; une révolution s'est opérée dans ses functions". (HÉL1E, I, bladz. 301.) (Zeer terecht noemt Bouteiller hen procureurs d'office) 21).

Wat waren de oorzaken van deze revolutie? Het meest voor de hand liggend is de veronderstelling dat de procuratores regis, aan wie reeds in de 13e eeuw de zorg voor 's konings particuliere belangen bij de rechtspraak was opgedragen, ondanks hun uitsluiting in 1318, tóch weer als zoodanig zijn opgetreden; te meer waarschijnlijk is dit omdat bij de uitsluitingsordonnantie den baljuwen de vrijheid werd gelaten een „bon conseil" in te stellen.

Maar hoe is het dan te verklaren, dat deze gewone zaakwaarnemers nu opeens met een openbaar ambt worden bekleed? „Comment, chargés seulement des intéréts du fisc, se trouvèrent ils subitement chargés de soutenir les intéréts généraux?" (Hélie, I, bladz. 302.)

Dit laat zich gereedelijk verklaren uit de staatkundige positie van den koning. Deze was tot nu toe opperleenheer geweest van zijn vazallen en dienovereenkomstig hadden zijn werkzaamheden zich bepaald tot de uitoefening van rechten die uit dit opperleenheerschap voortvloeiden alsmede van die, welke verbonden waren aan de administratie van zijn domeinen. In overeenstemming daarmede was ook de taak van zijn procureurs een beperkte geweest. Toen evenwel de zorg van den koning zich ook ging uitstrekken tot het

19) Ordonnance 18 luli 1318, art. 29. Recueil etc., tome III, bladz. 175.

20) Ordonnance 1355, art. 6. Recueil etc., tome IV, bladz. 749/58.

21) Somme Rvral, liv. I, bladz. 34.

Sluiten