Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ONTSTAAN VAN HET GEMEENTEBEDRIJF

verzorging van dit deel der overheidstaak mogelijk en de levering van lichtgas en later van electrischen stroom aan particulieren was hierbij een natuurlijk gevolg.

De beteekenis van den vooruitgang der techniek ook voor den groei der publieke bedrijven is uiteraard niet te ontkennen. Het verband tusschen beide kan nog op andere wijzen dan in de hierboven gegeven voorbeelden worden gelegd. Zoo noemt Ried dan ook nog economische factoren als het groeien van de ondernemingen, waarbij, door de scheiding tusschen bezitters en beheerders daarvan, het winstoogmerk allesbeheerschend wordt, het ontstaan van monopolies en het mede daardoor onvoldoende zijn van particuliere exploitatie.

Doch ook erkent Ried, dat de tendentie tot publieke bedrijfsvoering zich niet overal en terstond kon doorzetten op grond van uiteenloopende economische en politieke verhoudingen in de verschillende landen 1). En zoo komt hij op een andere plaats van zijn boek 2) tot een op zich zelf niet onjuiste, doch weinig concrete uitspraak:

„Höhere Einsicht und ausgepragtes soziales Verantwortungsgefühl müssen hier die Entscheidung bestimmen, welche im allgemeinen nur dann zugunsten der Uebernahme in den öffenthchen Betrieb ausfallen soll, wenn die beaufsichtigende und regelnde Behördentatigkeit nicht mehr ausreicht oder ganz versagt und wichtige Rücksichten des Gemeinwohles in Betracht kommen .

Naar mijn meening moet de technische vooruitgang als een voorwaarde of wel als een grondoorzaak van de bestaande maatschappelijke verhoudingen worden gezien, zonder welke de moderne ontwikkeling zoowel van het particuliere ondernemingswezen als van de verzorgingstaak der openbare lichamen ondenkbaar zou zijn. Maar uitgaande van deze grondoorzaak dient de ontwikkeling van het publieke ondernemingswezen nader te worden onderzocht. Opvatting Van den Tempel 3) onderscheidt de ten gunste van het openbare v. d. Tempel. 0ndernemingswezen werkende krachten meer exact in:

*) T. a. p. blz. 6.

2) Blz. 30.

8) Publieke en semi-publieke ondernemingen, 1935, blz. 35 en vlg.

Sluiten