Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ONTSTAAN VAN HET GEMEENTEBEDRIJF

Die strijd is met een enkel woord te karakteriseeren als de strijd tusschen de liberale en de interventionistische denkbeelden.

De liberale opvattingen 1) beschouwden niet alleen het heil van het individu als het eenige doel van iedere economische werkzaamheid, doch volgens deze diende het individu de eenige werkende factor in het economisch leven te zijn 2). De Overheid moest zich van ingrijpen m het economisch leven zooveel mogelijk onthouden.

De interventionistische denkbeelden (socialistische, staatssocialistische, solidaristische enz.) erkenden de gevaren en bezwaren van een economie, welke slechts op de werking van het eigenbelang der individuen is gebaseerd.

Ter correctie daarvan wilden zij de gemeenschap doen intervenieeren en aan de gemeenschap, met als haar vertegenwoordigster meestal de Overheid, deelen zij mitsdien een meer of minder belangrijke rol in het economische leven toe.

In de eerste helft der 19e eeuw overheerschten de liberaal- Overheids-

y jl beheer volgens

economische opvattingen. In tegenstelling tot de hooge waar- je liberale op-

deering van het individu wordt daarbij economische werkzaamheid vattingen.

door den Staat laag geapprecieerd. In hoofdstuk I vermeldde ik

reeds, dat Adarn Smith geen twee naturen minder met elkaar

te vereenigen achtte dan die van ondernemer en regeering.

Het is interessant om zijn argumenten hiervoor te kennen, omdat deze na hem tallooze malen door de tegenstanders van publiek bedrijfsbeheer zijn gebezigd 3). De regeeringen waren volgens hem altijd en zonder uitzonderingen de grootste verkwisters van de maatschappij. De redenen daarvan zijn vele. Zij gebruiken geld,

dat door anderen verdiend is, en met het geld van anderen is men steeds verkwistender dan met het zijne. De regeering is veel te ver verwijderd van de speciale ondernemingen om daaraan de minutieuse aandacht te geven, die zij behoeven om te bloeien. Den

x) De uitdrukkingen,, liberaal" en „liberaal-economisch" worden Kier in haar historische beteekenis gebezigd. Het moderne politieke liberalisme — ofschoon met de oude liberale opvattingen verwant — is hiervan wel te onderscheiden.

2) Gide et Rist, t.a. p. blz. 421, welk boek ook voor andere historisch-economische gegevens is geraadpleegd.

3) Aangehaald bij Gide et Rist, blz. 109 en 110.

Sluiten