Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„verkocht". De „winst" betekent dus: de verkoopprijs van de producten, verminderd met de prijs van de opofferingen.

Deze winst noemt men ook wel „ondernemerswinst". Degene,

die de leiding heeft bij deze productie, wordt n.1. ondernemer genoemd en een aldus op westerse grondslag georganiseerd bedrijf heet: onderneming.

De organisatie van een bepaalde productie is afhankelijk van de omstandigheid, of een bedrijf op kleine schaal of op grote schaal moet worden ingericht. Men maakt in dit verband de Klein- en tegenstelling: kleinbedrijf en grootbedrijf. grootbedrijf

Eigenlijk kan de economie geen antwoord geven op de vraag of in een bepaald geval kleinbedrijf of grootbedrijf het meest gewenst is. Het is alweer een vraag, die 't best kan worden beantwoord door de „techniek", dus door speciale deskundigen op gebied van landbouwtechniek, industrie en handel.

Voorbeelden van kleinbedrijf: reparatieinrichting voor fietsen, kapperswinkel, landbouwbedrijf met minder dan i bahoe grond.

Deze bedrijven staan dikwijls onder leiding van één persoon, die de nodige arbeid zelf verricht.

Een grootbedrijf is meestal voordeliger dan een kleinbedrijf, wanneer men volgens de „stand der techniek" kostbare kapitaalgoederen moet gebruiken. ])

Die kapitaalgoederen kunnen bijvoorbeeld zijn: een grote fabriek met vele kostbare machines, kennis door studie verkregen omtrent: techniek, landbouw, handel met het buitenland.

Een machinale weverij, ondergebracht in één gebouw waarin 2000 weeftoestellen staan, bediend door 400 arbeiders, terwijl de toestellen aangedreven worden door één stoomturbine,

levert meer voordeel op dan 2000 weeftoestellen, die in 2000 verschillende huizen staan en gebruikt worden door 2000 wevers bijwijze van huisindustrie; een hand-weefgetouw levert per uur heel wat minder werk af dan een fabriekstoestel, zodat de kostprijs van de machinaal geweven katoen lager is dan de kostprijs van de katoen, afkomstig van huisindustrie 2). Een

*) Zie pag. 30.

2) Evenwel geldt deze redenering speciaal voor de zogenaamde massaproductie. Witkatoen kan derhalve voordeliger in een fabriek vervaardigd worden doch bontgeweven sarongs bijvoorbeeld, waarbij telkens volgens een ander patroon moet worden gewerkt, kunnen soms voordeliger op eenvoudige hand-weefgetouwen gemaakt worden.

Sluiten