Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zeer groot. En toen ze het graf binnengingen zagen zij ter rechterzijde een jongeling zitten, met wit gewaad omkleed; en ze werden ontsteld. Doch hij zei hun: ..Weest niet ontsteld! Jezus de Nazarener zoekt gij, de gekruisigde. Hij is verrezen. Hij is niet hier. Ziehier de plaats waar ze hem gelegd hadden. Maar gaat aan zijn leerlingen en aan Petrus zeggen: „Hij gaat U voor naar Galilea. Daar zult ge Hem zien, zoals Hij U gezegd heeft".

En ze gingen buiten en vluchtten van het graf weg, want schrik en ontzetting bevingen hen. En aan niemand zeiden zij één woord, want ze waren bevreesd.

Deze passus werd aanleiding tot een nieuw toneeltje n.1. dat van de balsemkoopman. Het ligt voor de hand, dat reukwerken gekocht worden bij een verkoper, redeneerden de middeleeuwers. Dies lasten zij deze figuur in.

In één oud Latijns Paasspel, daterend van 1496, gespeeld te Delft, komt de rol van de unguentarius voor. De rest van het stuk is verloren geraakt.

De grenzen van het liturgische worden door deze en soortgelijke verbeeldingen overschreden. Dan is er weinig meer nodig om al deze voorstellingen uit de eredienst te lichten en ze te verschuiven, als

afzonderlijke plechtigheid, naar de middag, na de vespers.

*

* *

De tweede phase der ontwikkeling is daarmee aangebroken. Aangezien alles nog binnen 't Godshuis plaats vond spreken we dan van het Kerkelijk toneel.

Niet enkel priesters en koorknapen verleenden hun medewerking, ook leden der geestelijke broederschappen koos men tot rolvertolkers.

Was de tekst eerst in de taal der kerk: het latijn, nu hoefde men daar niet meer zo angstvallig aan vast te houden. Interpretaties in de volkstaal treffen we herhaaldelijk aan. Een eigenaardige verandering is ook, dat 't proza gewijzigd wordt in verzen (hexameters e.a.)

De strenge eerbied die tijdens 't liturgisch officie moest bewaard blijven verflauwde stilaan, toen een en ander buiten de eredienst stond. De gesprekken der drie vrouwen met de balsemkoopman waren niet zo heel stichtend!

De scène uit het evangelie van Joannes, 20ste hoofdstuk, waar een wedloop plaats vindt, gaf aanleiding tot hilariteit. De jeugdige Sint Jan liep vooruit, vlugger dan Petrus met z'n stramme benen, en kwam dan ook 't eerst bij 't graf.

Is t wonder dat paus en bisschoppen op synodes e.a. waarschuwden tegen profanatie! Innocentius III in 't Decretalium, liber tertius titulus primus: De Vita et honestate clericorum, schrijft o.m.

interdum ludi fiunt in ecclesiis theatrales.

Voorts verbiedt hij de z.g. zottebisschopskeuze, vermommingen, maskerades e.a. in de kerken.

De excessen werden aanleiding tot de straffe maatregel: al die spelen uit de kerk.

De synode van Trier (1226-27) schrijft voor. dat de priesters niet mogen toestaan, dat er toneelspelen in de kerk gegeven worden.

Sluiten