Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bepaalde taal-structuren met het oog op de situatie, en zo is elke spraakhandeling afhankelijk van een dubbele wetmatigheid: de wetmatigheid die heerst in de situatie: de normen waaraan de taal-structuren moeten voldoen om in een gegeven situatie op de verschillende „velden” te passen; en van de wetmatigheid die heerst binnen het taal-systeem zelf: de normen volgens welke de taal-structuren ktinnen worden geconstrueerd op grond van het feit, dat zij móeten worden opgebouwd volgens de wetten van een teken-systeem, dat er op berekend is om ten opzichte van elke situatie te fungeren.

Als teken-systeem vertoont de taal eerstens haar „autonomie”: zij laat volstrekt niet alles toe, maar zij vertoont ook haar afhankelijkheid: het (systeem is wezenlijk aangelegd op het voldoen aan de eisen, die een beheersing der situaties, waarin dit systeem moet kunnen functioneren, stelt.

Niet minder dan een inzicht in de autonomie van dit systeem, is voor de taalkundige een inzicht in de heteronomie van datzelfde systeem noodzakelijk. Immers, iedereen die taal gebruikt, bouwt zich zijn taal-structuren zó op, dat hij die berekent op de situatie. En in die situatie, is het logische denken evenzeer 'n veld, waaraan het gebruik zich zal moeten aanpassen en waarop het systeem moet zijn berekend, als in de situatie de waarneembare werkelijkheid der buitenwereld een veld uitmaakt, waarover de spreker tijn signaal uitzendt en waarin de hoorder dit signaal moet interpreteren. Tot een beheersing van heel die situatie in al haar regionen, d. w. z. tot een beheersing van denken en doen in elke situatie, staat aan de taal-gebruiker het taal-systeem ten dienste, iat een teken-systeem is. In zijn heteronome aspecten draagt iit systeem iliet minder de signatuur dier situatie, dan het in tijn autonomie, in zijn systematische en grammatische noodzakeijkheid, de signatuur draagt van de wetmatigheid waaraan het, üs een teken-systeem van gehele eigen aard, is onderworpen. \ls „handeling” en als „norm van handelen” zijn „taal-gebruik” :n „taal-systeem” gevat tussen doen en denken, tussen doen :n denken, die zich beide voltrekken in een situatie waarvan tij zelf deel zijn, en waaraan zij op hun beurt hun wetmatigheden nede opleggen. Ten opzichte van deze situatie fungeren de aal-structuren als een index, als een exponent, die aan dit loen en denken een nieuwe richting en een nieuwe zin geeft;

Sluiten