is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud en nieuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aan de beschrijving der Spaansche Inquisitie, die hier nooit heeft bestaan! Daarmede schrijft men dan de geschiedenis van Spanje; ') niet die van Nederland! Tegenover al die fraaie declamaties, mogen deze woorden van Groen volstaan : „Philippe II n'eut jamais Pintention d'établir dans les P. B. 1'inquisition d'Espagne . . . dont le Roi pour plus d'un motif ne pouvait guère désirer 1'introduction" (Arch. I. p. 169* en 170*). Om kort te zijn heb ik mij bij het noodzakelijkste bepaald: maar wie de Archives bezit, leze de geheele plaats. Dat die Inquisitie hier niet bestond, blijkt ook uit een brief van Oranje van Jan. 1566, waarin hij aan de hertogin van Parma schrijft, dat de klachten enz. geen ander oogmerk hebben gehad, dan wel de vrees, „que l'on tdchat d'introduire quelque forme d'Inquisition." (Arch. II. 17.)

Maar vanwaar dan, dat men dit vreeselijk spook in de Nederlanden der 16e eeuw zoo dikwijls ziet grijnzen ? Ook dit heeft de heer Groen zeer juist verklaard : „Les mots ont beaucoup d'empire sur les masses: et le mot d'Espagne ajouté () celui d'Inquisition produisit un effet merveilleux.' Maar dat „effet merveilleux" heeft thans ook uitgediend : wij willen de geschiedenis van ons land kennen, zooals die inderdaad is.

2°. Plakkaten, door zekere schrijvers en redenaars bij voorkeur bloed-plakkaten genoemd. Zeer juist zegt Bilp. (VI hlz. 92): „Men weet van ouds, dat het woord van bloed in de benaming eener zaak of daad gebracht, eene aandoenlijkheid meebrengt, die betooverend is, en schrik inboezemt voor 't geen men zonder dat, zoo al niet met onverschilligheid, ten minste met een koele afkeuring zou aanzien." Dat wisten die schrijvers en redenaars ook. Zij

1) En als de schrijvers dezer eeuw daarover spreken, gaan zij nog (vooral voor de cijfers) te rade bij Ltorente, den huurling van Jozef Bonaparte. Ook Bilderdijk's goede trouw werd door dien bedrieger verschalkt.