Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het pancreas misschien ook primair kan zijn, dus de oorzaak zelf van de bestaande anaemie. Het bloedbeeld komt dan overeen met dat van de zoogenaamde haemolytische anaemieën en mag misschien dan worden toegeschreven aan het in het pancreas voorhanden, door Friedemann 178) aangetoonde complexe haemolysine, dat onder bepaalde omstandigheden, bijvoorbeeld bij stuwingstoestanden, waarbij immers fermenten blijkens de onderzoekingen van Wohlgemuth, Kashiwado, Wijnhausen en ook bij mijn beschreven pilocarpineproef in vermeerderde hoeveelheid in het bloed zijn aantetoonen, in de bloedbaan kan overgaan. Zoo althans vat Chvostek 179) het op. Waar liet pancreassap volgens v. Bergmann 180) ook nog een toxin bevat, zou ook dit op die wijze nog schadelijk kunnen werken.

Deze, als pancreatogeen aangenomen, anaemieën komen niet zoo heel zelden voor. Men ziet ze vooral m. i. bij de chronische pancreasaandoeningen. Onder mijn patienten meen ik een viertal te mogen tellen. Die bepaalde anaemieën behooren dus ook behandeld te worden als pancreasaandoeningen.

Houdt men dit alles in het oog, dan blijft voor de pancreasbehandeling in den engeren zin over op de allereerste plaats de dieetregeling Deze wordt voor iederen patiënt afzonderlijk vastgesteld en baseert zich op de gegevens welke het klinisch onderzoek van meerdere keeren heeft opgeleverd. Uit eigen en anderer ervaring zoowel bij de dierproef als in de kliniek is gebleken, dat van alle fermenten het diastatisch ferment het rijkelijkst niet alleen wordt afgescheiden, maar ook nog aanwezig kan zijn wanneer de andere reeds niet meer kunnen worden aangetoond. Hieruit volgt onmiddellijk, dat de kern van ieder pancreasdieet noodzakelijkerwijze moet worden gevormd uit koolhydraten. Hier kan niet genoeg den nadruk op worden gelegd, temeer waar in de meeste werken over pancreasziekten deze evidentie minder op den voorgrond wordt gesteld. Uitgaande van het koolhydratendieet wordt dit eventueel uitgebreid met eenige eiwitten, resp. vetten, wanneer men te doen heeft met gevallen waarbij de diastase niet alleen is overgebleven. Naast het dieet is absoluut noodig rust, liefst bedrust. Met deze basis van behandeling, nu

Sluiten