Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zelfs afgezien van het ontbreken van een dubbele contour, ook bij wijze van physische hyphothese niet van een membraan mag worden gesproken en het verstandiger is, om alle verwarringen te voorkomen, het grensvlak als grenslaag van het protoplasma aan te duiden. Reeds Kühne') heeft zich omtrent de oppervlaktelaag der cel in deze richting uitgesproken en een scherp onderscheid gemaakt tusschen een eigenlijke membraan d. i. een van te voren bestaand en anatomisch te scheiden vormsel en daartegenover een oppervlaktelaag „welche sich auch an einen Flüssigkeitstropfen in einem Medium, mit dem er sich nicht mischt, als eigentümlich für seine Oberflache zeigt."

Deze opvatting heeft nadien meer en meer aanhangers gekregen. Daarbij moest echter ook een verschil ter sprake komen, dat bij onderscheidene cellen is waar te nemen tusschen de buitenste en binnenste laag protoplasma en welke als ectoplasma en endoplasma werden aangeduid.

Pfeffer2) kon zich er bij de plasmodien der slijmschimmels van overtuigen, dat bij vernietigen van het ectoplasma zich een nieuw ectoplasma op die plaats vormde, waaruit hij concludeerde, dat het ectoplasma een product was van het protoplasma. Volgens hem ontstaat een dergelijke laag overal waar het protoplasma een vrij oppervlak vormt.

De protoplasmalaag, het ectoplasma, moet echter niet worden verward met de grenslaag tusschen protoplasma en weefselvloeistof, die gevormd wordt door eene ophooping van stoffen, die de oppervlaktespanning verlagen. De laag, die wij bedoelen moet uit den aard der zaak zeer dun zijn. Volgens Langmuir3) is zij slechts een molecule dik. Microscopisch kan zij onmogelijk waarneembaar zijn.

Het ectoplasma moet men derhalve met Pfeffer beschouwen als een bestanddeel van het protoplasma, terwijl de grenslaag protoplasma — weefselvloeistof een bestanddeel is, dat zoowel tot protoplasma als tot weefselvloeistof behoort, en in haar samenstelling van beide afhangt.

Ten einde de samenstelling dezer grenslaag na te gaan, kan men toepassing trachten te maken van de gegevens der physische chemie. Oppervlaktespanningverlaging aan een grensvlak is experimenteel onderzocht aan het grensvlak vloeistof — gas en het grensvlak vloeistof

') Kühne. Untersuchungen über das Protoplasma und die Kontraktilitat. Leipzig 1864.

Moore en Roof. Biochemical Journal. Vol. 3, p. 55, 1907.

2) Pfeffer. K. Sachs. Ges. d. wissensch. Bd. 27 p. 187, 1890. Pflanzenphysiol. Bd. 1 Leipzig.

3) Langmuir. Amer. Chemie. Soc. II p. 1847, 1917.

Sluiten