Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

logie, nagaan waarheen deze extreme eischen ons brengen en wat daarbij de vóór- en nadeelen zijn.

Voor den student met een warme belangstelling is dat, wat de ideeele opvatting biedt, het ware. Zijn studieprogramma is juist zoo groot of zoo beperkt als hij zelf wil. Niets belet hem zoo diep als hem lust in te gaan op de onderwerpen die hem interesseeren. Hij kan zich verdiepen in den gedachtengang van groote mannen. Al zijn de in hun boeken vermelde opvattingen verouderd, het doet er niet toe; hunne methoden van werken zijn het, die er voor hem op aankomen. Het doet er ook niet toe of een onderwerp dat hem interesseert nieuw of oud is: de litteratuurstudie die daarbij hoort wordt door het eigen, zelfstandige onderzoek des te belangwekkender. De moeite om boeken en tijdschriftartikelen, die over het onderwerp gaan, te bestudeeren, is geen moeite, maar een genot. Straks, wanneer hij van het punt, dat aanvankelijk zijn aandacht boeide, uitgegaan, gedwongen wordt een nieuw veld van wetenschap' te betreden, wordt hij door zijn belangstelling gedragen van plaats tot plaats.

Voor een genie houdt dit élan niet op. Hij moge zijn uitgegaan van de biologie zelve, of van de geologie of chemie, steeds openen zich voor hem nieuwe perspectieven. Zijn theorieën, ze mogen dan juist of onjuist zijn, wijzen hem den weg; ze geven hem aan, wat hij op elk volgend oogenblik te doen heeft.

Maar voor de gewone werklieden der wetenschap is dit anders. Die openen zichzelve geen nieuwe wegen, maar zijn daarvoor van de leiders afhankelijk. Ze volgen de banen door hen afgebakend. Nu weten we, dat elke theorie, elk zulk een weg, een tijd heeft, waarin zij een groote steun is, maar daarna een, waarin zij een dwangbuis wordt. Dan moet die weg verlaten en een nieuwgebaande ingeslagen worden. En vele der eenvoudige werkers is het een hard, niet zelden een onmogelijk ding om dien nieuwen weg te gaan.

Dit is nu een extreem geval, een bankroet, waaronder

Sluiten