Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Eerst door Mokgagni en later door Bichat werd de pathologie op de bevindingen der pathologische anatomie gebouwd. Doch volgens Rokitansky was het ontstaan van pathologisch anatomische afwijkingen toch afhankelijk van constitutioneele verhoudingen, die hij crasen noemde. Al wil W uxderlich van deze crasenleer niets weten, toch vestigt hij de aandacht op de velschillende constitutievormen als grondcomplexen, waarvan hij noemt: koorts, nerveuze prikkelbaarheid, constitutioneelen torpoi, collaps, ziekelijke diathesen, dyscrasien, cachexie, algemeene consumptie. Ziekteverschijnselen- als koorts en echte constitutieanomaliën als ziekelijke diathesen worden hier als gelijkwaardig genoemd Het zal noodig zijn, dat door mij een nauwkeuriger omschrijving van het begrip constitutie worde gegeven, dan uit Wunderlich's opsomming zou kunnen worden afgeleid.

Maar voor ik dat doe, dien ik nog even te memoreeren, hoe Virciiow zich de ziekten voorstelde aan bepaalde oiganen gebonden. De zetel van de ziekte was steeds een orgaan, een weefsel, een celcomplex. Algemeene ziekten bestonden niet. In het lichaam van den zieken mensch is het zieke slechts een gedeelte. Overwegend het grootste deel is gewoonlijk gezond.

Deze opvatting van Virchow, volgens welke ziekten zijn de som van orgaanafwijkingen, was lang de heerschende. Maar zij kan dat slechts blijven, wanneer we niet vergeten, dat bij het ontstaan van ziekten, het constitutioneele moment van groot belang is, hetwelk bestaat in de individueel wisselende abnormale reactie van cellen, weefsels en organen op ziekmakende prikkels. Naarmate bij het tot stand komen van ziektetoestanden dit moment grooter is, behoeft de uitwendige oorzaak geringer te zijn om een bepaalde stoornis in de gezondheid te veroorzaken. We kunnen dit uitdrukken in de formule Z - p:c, waarin Z de ziekte, p de pathogeniteit van haar verwrekker en c de con ■ stitutioneele kracht voorstelt Deze beschouwing ontleen ik aan Martius, den man, die het constitutievraagstuk in de laatste jaren het meest op den voorgrond gebracht heeft, al was vooral van Fransche zijde er reeds lang de aandacht weer op gevestigd. Féré drukt zich als volgt uit: „Si nous supposons un peloton de soldats du même age, vêtus et alimentés de la même manière, laissés 1'arine au pied au milieu d'une plaine et soumis a la

Sluiten