Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het dagelijksch leven ontleend. ,,Jezus en de Ziel" heeft de eenzijdigheid van elk program, en van alle ajcetische mystiek de wereldafkeer, waarin wij ons niet kunnen vinden 2BJ. Ook drong de machtige geest van zijnen Görlitzer meester hem op 't pad waar de schrik voor 't voor eeuwig verloren gaan zoovelen met ontzetting vervult; een ontzetting waarvoor wij geen orgaan bezitten. Als Luyken spreekt van altijddurende pijniging of straf der ziel, veistaan wij hem niet meer 21). Doch het kort verhaal van des schrijvers volmaakte beginseltrouw en zachtmoedig, liefhebbend bestaan ontneemt ons de vrijmoedigheid tov aanmerking. Notaris Walschaart beschreef, op verzoek der Weeskamer te Amsterdam, na zijn dood den inboedel, die getaxeerd werd op iets meer dan tweehonderd gulden 22). Hij had schatten kunnen verdienen.

En te dieper eerbied voor zijn kunst in ets en gedicht vervult ons, als wij bedenken dat de kracht van dit ascetisme niet vermocht den kunstenaar in hem te dooden, gelijk hij wel had gewild. Zijne kunst was sterker dan hij zelf. De dichter der Dietse Lier had bedoeld, de welluidende snaren te doen springen. „Zich nederzettende

20). Dr. G. H. van Senden stelde in een lezing over „Quietistische mystiek" (Verslag in „Het Vaderland" van 27 Juli 1916) de vraag of dit niet 't gevolg is „van 't nog lang niet toe zijn van de meeste hedendaagsche mennschen aan de zielehoogheid dier 16e-, en 17e eeuwers, hoe ver men hen ook in verlichting vooruit mag zijn."

21). Dr. Aalders legt in zijn brochure den vinger op eene leemte in Böhme's denkstelsel. Het proces der wereldwording en terugkeer tot God „eindigt met een groote rest." Men zou denken: als de wereld uit God is uitgegaan, moet zij ook weder in hem terugkeeren. Doch dit geschiedt slechts ten deele. „Allen zijn geboren doch niet allen worden wedergebo-ren." „Ook de disharmonie van den wil, de eigenwilligheid, de zonde wordt aan 't einde van ■ dit proces vereeuwigd." „De Schepping met hare geestelijke bewoners neemt een dubbel einde, in liefde en in toorn." „Intusschen, dit dualisme blijve voor rekening van den theosoof Böhme". — Aalders, bl. 40—42. En, zoo voegen wij er bij, voor rekening van Luyken.

22j. Van Eeghen, bl. LUI v.

Sluiten