Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geweest is; zulke gesteenten of mineralen noemt men verweerd (Hoofdstuk X). De bovenoppervlakte vau de meeste steenblokken, die men in het gebergte veelvuldig aantreft, vertoonen dit verschijnsel in meerdere of mindere mate.

De even beschreven inwerkingen van het water noemt men scheiltundir,e

of chemische, en dat gedeelte der geologie, dat zich bezig houdt met de studie

der dikwijls zeer ingewikkelde chemische verschijnselen, die door het water

(en ook door andere stoffen) op de gesteenten worden uitgeoefend, is bekend

onder den naam van chemische geologie. Zij zal in dit werk slechts ter loops

besproken worden en alleen voor zoover zij onontbeerlijk is lot goed begrip

van de eenvoudigste der verschijnselen, die op het terrein zijn waar te nemen.

III. DYNAMISCHE GEOLOGIE.

Brekende of vergruizende werking van het water. Erosie.

ยง <56*. Niet alleen echter dat water het vermogen bezit vele stoffen op te lossen, het oefent ook nog een andere werking uit. Iedereen weet, dat ook de hardste steen uitgehold wordt wanneer lang achtereen een straal of zelfs een druppel water steeds op dezelfde plaats valt. Dit uithollen is ten deele een gevolg van de oplossende eigenschap, doch levens voor een groot deel van een brekende werking van het water. Door het gewicht van den straal of van den druppel worden onophoudelijk zeer kleine, soms nauwelijks waarneembare deeltjes van het gesteente afgebroken, die deels met het uitspattende water worden medegevoerd, deels in de holte achterblijven. Hetzelfde verschijnsel heeft plaats indien een stroom water niet naar beneden valt, doch met een zekere snelheid in meer horizontale richting tegen een rotswand aanbotst. Het is duidelijk dat hoe grooler de kracht van het water (d. i. hoe grooler de snelheid er van) en hoe meer water aanwezig is, hoe sterker de brekende werking zal zijn Daar in den bovenloop der rivieren het verval en dus ook de snelheid het grootst is, zal de genoemde werking zich daar het sterkst doen gevoelen, ofschoon de mindere snelheid in den middenloop der rivieren dikwijls wordt opgewogen door de grootere hoeveelheid water.

Het water zal echter niet alleen breken, het zal ook de afgebroken deeltjes wegspoelen; hel geheele verschijnsel is bekend als erosie. Het behoort tot liet gebied der dynamische geologie, zoo genoemd daar de studie van snelheid, kracht enz. het onderwerp uitmaakt van dat gedeelte der werktuigkunde dat leer der krachten of dynamica heet (Hoofdstuk XI).

Sluiten