Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

I. ENKELVOUDIGE ELASTISCHE GESTEENTEN.

43. ZANDSTEEN.

§ MOS. Een door een kiezel-, kalk-, mergel-, klei- of Ijzerhoudend cement meer of minder vast verbonden fijn conglomeraat van kwartskorrels en -fragmenten, waarin zeer dikwijls enkele andere mineralen, vooral stukjes verweerde vellspaat en glimmerblaadjes, ook wel kleine stukjes gesteente of andere vreemde bijmengselen optreden.

Al naar den aard van het cement onderscheidt men: kiezelzandsteen, kalkzandsteen, mergelzandsteen, kleizandsleen, ijzerzandsteen, enz. (§ 62).

In verreweg de meeste gevallen is het cement slechts in geringe hoeveelheid voorhanden, ofschoon de verbinding der kwartskorrels (b. v. door kiezelcement) toch zeer vast kan zijn.

De kleur is gewoonlijk licht, vooral indien zeer weinig of alleen kiezelcement aanwezig is; wit of grauwgroen zijn dan de hoofdkleuren. Bruine, gele of roode kleuren wijzen steeds op een bijmenging van ijzer. Soms wisselen de kleuren plotseling in strepen, vlekken, enz. af (bonte zandsteen).

De zandsteen wordt in dikke banken en ook in dunne lagen aangetroffen en wordt hier en daar door een sterke bijmenging van glimmer zelfs schieferig (glimmerzandsteen). Niet zelden vindt men er fossielen in, die dan meest den vorm van steenkernen (§ 187) hebben aangenomen.

Overgangen van zandsteen komen voor in: schieferklei, kalksteen en mergel, en wel door toename van het met de genoemde gesteenten overeenkomstige cement, alsmede in grauwacke (§ 108). Het spreekt van zelf dat door grooter worden der kwartskorrels een kwartsconglomeraat kan ontstaan (§ 64).

Tot de zandsteenachtige gesteenten behoort nog de arkoze, die het best kan worden bepaald als een zuiver kleinkorrelig graniet- (of kwartsporfier-) gruis, met voorheerschende kwarts, waarvan de bestanddeelen door kiezel- of kleicement zijn verbonden.

43. KLEISCHIEFER.

§ MOM. Een gewoonlijk zeer dunschieferig gesteente met een donkergrauwe of zwarte kleur, welke door een bijmenging van fijne kooldeeltjes wordt teweeggebracht. Vooral in de oudere formaties zijn kleischiefers dikwijls het hoofdgesteente en zijn nog te meer belangrijk omdat zij in vele gevallen een groot aantal fossielen bevatten.

Sluiten