Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schuld sprake, zijn, indien men liet min of meer in zijne macht had om eenig ongewenscht gevolg te voorkomen, hetzij door iets te doen. hetzij door iets na te laten.

Deze macht nu kan alleen verondersteld worden aanwezig te zijn bij een mensch, die in staat is om de algemeene eischen van het maatschappelijk leven te begrijpen, en zich op het oogenblik der gedraging op normale wijze een wil te vormen, met die maatschappelijke eischen in overeenstemming. Zoo iemand eerst is in staat, om bewust te handelen en de gevolgen zijner handelingen behoorlijk te noorzien. Alleen aan zóó iemand kunnen zijne gedragingen worden toegerekend alsmede de gevolgen daarvan indien en voorzoover deze waren te voorzien. Zoo iemand noemt men toerekeningsvatbaar; zijne bewuste gedragingen en de te voorziene «revolten daarvan zijn hem toerekenbaar. ')

Wil eenige gedraging (alsmede hare gevolgen) den mensch kunnen worden toegerekend, zoo is derhalve eene eerste vereischte hiervoor, dat de dader toerekeningsvatbaar zij, anders kan van geen schuld sprake zijn; zoo is een jeugdig kind, een krankzinnig of slapend mensch niet toerekeningsvatbaar, hunne gedragingen zijn hun om die reden niet toerekenbaar. Maar daarom mag nog niet elke gedraging een toerekeningsvatbaar mensch worden toegerekend. Immers omstandigheden, buiten hem gelegen, kunnen de toerekenbaarheid van gedraging of gevolgen uitsluiten, zooals in de boven gegeven voorbeelden, waarbij de handeling zelf geheel aan de macht van de handelende persoon was onttrokken (liet struikelen, het vallen). Ook kan eene werkelijk gewilde handeling ongewenschte gevolgen hebben, die niet te voorzien waren, b. v. ik zend mijn bediende uit 0111 een boodschap te bezorgen, en onderweg wordt hij door een wagen overreden. In dit geval stond de handeling wél in mijne macht (het uitzenden van mijn bediende), het gevolg echter niet; voor een niet-te-morzien gevolg kan men natuurlijk niet verantwoordelijk worden gesteld.

') „Toerekenbaar" wordt dikwijls in het spraakgebruik voor „toerekeningsvatbaar" gebezigd. Ten einde vergissingen te voorkomen, zullen wij de verschillende beteekenis dezer beide uitdrukkingen steeds streng in het oog houden.

Sluiten