Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zou begrijpen: hetzelfde ding, duizend keeren waargenomen, zou voor hem telken keere een geheel nieuw, ongekend ding zijn. Het geheugen stelt hem daarentegen in staat, om een ding bij hei haalde waarneming als hetzelfde ding tq her-kennen, hetwelk hij vroeger reeds heeft waargenomen (de indentiteit daarvan vast te stellen), alsook om het van andere dingen te onder-kennen, te onderscheiden.

Tot het herkennen en onderkennen der dingen is echter méér noodig dan het geheugen; daartoe behoort men nl. de waargenomen dingen, alsmede hunne afzonderlijke eigenschappen, waarvan men zich een begrip heeft gevormd, met elkaar in verband te brengen en vervolgens met elkaar te vergelijken. Zoo vormt men zich van alles een oordeel en zal men langzamerhand in staat zijn, vele dingen te beoordeelen en te begrijpen.

De werkzaamheid van onzen geest, waardoor een en ander geschiedt, noemt men denken. Het is bekend, dat het denken zich niet tot stoffelijke zaken beperkt, maar zich ook tot onstoffelijke, geestelijke onderwerpen uitstrekt.

Wa'f' Gevoels"en Alles> wat de mensch op deze wijze leert kennen, is hem iflogedneenngsver" niet om het even; want de mensch heeft naast het ken- en denkvermogen ook het gevoelsvermogen gekregen. Elke gewaarav 01 ding nl. gaat meteen gevoel van lust of van onlust gepaard; deze gevoelens zijn bijna even menigvuldig geschakeerd als de verschillende dingen, die tot zijn bewustzijn komen. Even moeilijk als het is, om ons het geheugen weg te denken, even lastig is het, om ons iets voor te stellen, dat niet op een of andere wijze op ons gevoel werkt. Dit gevoelsvermogen is dan ook even onmisbaar als het geheugen. Want zonder dat, zouden wij voor alles even onverschillig blijven, zou niets ons eenig belang kunnen inboezemen; wij zouden hoegenaamd geene behoeften kennen. Honger en dorst, ziekte en pijn, zouden voor ons geen beteekenis hebben; vreugde, smart, schoonheid, leelijkheid enz. zouden onbekende begrippen zijn. Zoo'n mensch zou, men ziet dit gemakkelijk in, onmogelijk lang kunnen bestaan.

Het gevoelsvermogen is voor den mensch even noodzakelijk als elk ander zijner vermogens. Het maakt, dat de mensch

Sluiten