Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

denkvermogen (verstand), als het gevoelsvermogen (gemoed) kunnen min of meer belangrijke afwijkingen vertoonen. Men houde echter steeds goed voor oogen, dat de verschillende theoretisch onderscheiden geestvermogens niet anders zijn dan functies van dezelfde ziel, die in zéér nauwen samenhang met elkaar staan en over en weder afhankelijk van elkaar zijn, zoodat normale verstandelijke vermogens naast ziekelijke gevoelsof itvXsvermogens, of omgekeerd niet voor kunnen komen. Niet een of ander zielsvermogen is ziekelijk gestoord (dan wel onvoldoende ontwikkeld), maar de hersenen (of wil men: de ziel); en dit uit zich nu eens meer in abnormale verstandelijke, dan weer eens meer in abnormale gemoeds-uitingen, waardoor ook de wilsuitingen natuurlijk abnormaal worden, niet meer passen in de omgeving, en zelfs een gevaarlijk karakter kunnen aannemen.

Dikwijls vindt men bij krankzinnigen b. v. het lijden aan waanvoorstellingen en waanbeelden (vandaar: waanzin; een vreemd woord voor waanbeeld is hallucinatie); d. w. z. de voorstellingen, die deze personen zich maken, worden niet op normale wijze door indrukken van buiten, maar door ziekelijke prikkelingen in hunne hersenen veroorzaakt; wat zij zien, hooren, voelen, enz. wanen zij slechts waar te nemen en gewaar te worden, maar is geheel in strijd met hetgeen een normaal mensch in diezelfde omgeving waarneemt en gewaarwordt. Dergelijke personen zien een of ander voorwerp of onschuldig dier bv. voor een tijger aan, een gewoon mensch voor een moordenaar enz. Bij velen wekken de verschillende voorvallen, die zij beleven, een abnormaal onlustgevoel, bij anderen weer een abnormaal lustgevoel op. Zij verbeelden zich bv. dat iedereen hen vijandig gezind is, hen kwaad wil doen, wil vermoorden enz.

Dergelijke waanvoorstellingen hebben gezonde menschen dikwijls ook, al is het ook niet in zoo sterke mate; dikwijls dringt bv. na het zien van iets akeligs zich het akelige beeld tegen wil en dank aan ons op; in het duister zien vooral zenuwachtige en bange menschen veelal dingen, en hooren zij geluiden, die slechts in hun geest bestaan. Geestelijk gezonde menschen kunnen deze waanvoorstellingen echter onmiddellijk als zoodanig herkennen'.

Sluiten