Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schildering waarin de schilder zich uitdrukt en geeft de noodzakelijkheid aan, om zijn groote systematische verdeelingen in acht te nemen. Het IVe leidt ons verder dan die algemeene, voorbereidende voorwaarden en loopt (in een mystieken, magischen zin van creatie) over de transpositie van de kleur, zooals het Ille loopt over de transpositie van de vormen. Het He principe doet ons doordringen in de inwendige structuur, in 't geheime principe van die vormen, waarvan we zooeven maar de uiterlijke verschijning hadden, en het Ie principe, het „Ch'i Yün" in die mystieke, geestelijke structuur, die het in-wezen betreft van het Eeuwige Principe van Geest, het Tao. Zóo de principes van VI achteruit naar I nemende komen wij dus van de véélvormige verschijningen tot den Eénen Geest, en als we de volgorde van I naar VI van Sië Ho nemen komen wij van den Eénen Geest uitgaande tot de véélvormige dingen, die de werken van den schilder zijn.

Zooals ik al zeide: de principes II tot en met VI kunnen geleerd worden; het eerste, ,,Ch i Yün , niet. Dit is nl. wat het genie bepaalt, dat mysterieuze, machtige genie, waarmede de kunstenaar wordt geboren, het goddelijke. Zonder dat ,,Ch*i Yün is geen ware kunst mogelijk.

Er valt hier nog iets bij te zeggen, dat alweder teekenend is voor den Geest van China. Als eenige vrienden samen komen om een mooie schildering te bekijken, zullen zij wel 't een en ander opmerken over de schoone techniek, de bizonder goed geslaagde kleur-verdeeling of lijnen-harmonie, of iets dergelijks, maar over het ,,Ch i Yün" mag niet gesproken worden. Dat is te heilig om iets over te durven zeggen. Ieder neemt het zwijgend in zich op.

Wat aangaat de kwaliteiten, die aan kunstenaars in China worden toegekend, het zijn twee dier hoedanigheden, genaamd ,,Yi" en ,,Shên , die slechts aan de groote genieën worden gegeven. „Yi" beteekent in t

Sluiten