Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

men in de rolsteen-eilanden Lolong, Laap, Masoem, Loensa Ra, Pahi, Loensa, Sioet, Tambai en Karangan Baoeng, dus verdeeld over een afstand van 40 KM. De tijdelijke toeneming van het verval in het puindelta-gebied vinden wij in de Kapoewas terug in het vak Na. Këryau-Loensa met een verval 1 : 1448, terwijl in de beide aangrenzende gedeelten der rivier, zoowel stroomop- als stroomafwaarts, het verval geringer, resp. 1 : 2114 en 1 : 3600 is. Stonden ons van dit gedeelte van de Kapoewas een grooter aantal nauwkeurige hoogtecijfers ten dienste, dan zou stellig nog beter uitkomen, dat de tijdelijke vermeerdering van het verval werkelijk aan de streek gebonden is, waar de rivier haar schuifsteenen, na het uittreden uit het gebergte, aan den rand van de groote Kapoewas-vlakte nederlegt. Beneden het /4 KM" groote rolsteen-eiland Karangan Baoeng vindt men nog slechts enkele onbeduidende karangans en een paar kilometers berieden Poetoes-Sibau wordt in de zandbanken het laatste spoor van grint gevonden. Van dat punt tot dicht bij Sémitau zal men vergeefs naar een steentje in het bed van de Kapoewas zoeken. Lag de Kapoewas in een gematigde of koude luchtstieek, dan zou het merkwaardige verschijnsel, dat men nog in het gezicht van de hooge gebergten, waaruit de rivieren als bergstroomen te voorschijn treedt, trots de geweldige watermassa's, die afgevoerd worden, ieder spoor van grint mist, reeds lang onduidelijk geworden zijn, omdat daar, behalve het water, ijsschollen een belangrijk vervoermiddel van steenen en grint zijn, die in hun transporteerend vermogen bijna niet van het verval van den stroom afhankelijk zijn x). De rivieren van Borneo beschikken en, wij kunnen veilig zeggen, beschikten ook vroeger als transpoitmiddelen voor vaste stoffen slechts over de stuwende kracht van het water en over boomstammen en drijfhout, waartusschen en waarop zich in gunstige gevallen steenen, grint en zand kunnen hebben opgehoopt. Wel is nu bij drijvende boomstam-

i) Het geval dat een gletscher door het rivierdal stroomt en dan het vaste ijs als vervoermiddel van steenen dient, wil ik buiten beschouwing laten.

Sluiten