Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verteerbare stikstofhoudende stbf tegen 1 gew. deel van de verteerbare stikstofvrije koolhydraten en 2.4 gew. deelen verteerbaar vet.

Nu leert de Natuurkunde dat er eene bepaalde betrekking tusschen warmte-eenheden en arbeids-eenheden i) bestaat en dat 1 warmte-eenheid of Calorie gelijk gesteld kan worden aan ongeveer 424 arbeids-eenheden of kilogrammeters (KGM.). Maar bij de omzetting van warmte in arbeidsvermogen in eene machine heeft er altijd verlies plaats of juister: slechts een gedeelte van de voortgebrachte warmte kan in arbeidsvermogen omgezet worden. En zoo is het ook in het dierlijk lichaam. Een gedeelte van de voortgebrachte warmte dient b.v. om het lichaam op eene zekere temperatuur te houden, en daar die lichaamstemperatuur hooger is dan die der omgeving, straalt er voortdurend meer warmte van het lichaam uit dan het ontvangt. Een ander gedeelte van de warmte wordt verbruikt om water in damp te doen overgaan, dat als waterdamp het lichaam verlaat, enz.

Evenals men nu bij eene stoommachine heeft nagegaan welken arbeid zij kan leveren bij verbranding van b.v. 1 KG. steenkolen, zoo heeft men ook proeven bij dieren genomen om na te gaan, hoeveel KGM. arbeid verkregen wordt, wanneer daarin 1 voedereenheid, dat is 1 KG. voedingsstof van de waarde als b.v. zetmeel verbrandt. Daartoe werd eerst nagegaan, hoeveel voeder een paard van 500 KG. levendgewicht voor zijn onderhoud noodig had, wanneer het in rust werd gelaten, dus geen uitwendigen arbeid verrichtte, daarna hoeveel verteerde voedingsstof het meer noodig had, wanneer het b.v. een hellend terrein moest oploopen of op een horizontalen weg iets moest trekken. Verrichtte het zoo 500 000 KGM. arbeid, dan was daarvoor gemiddeld 0.9136 KG. voedingsstof, van de waarde als hierboven is aangegeven, noodig. De berekening is dan als volgt:

1 KG. voedingsstof geeft bij verbranding 4100 Cal. dus 0.9136 „ „ „ j, » 3i46 „

l) Onder arbeids-eenheid of kilogrammeter verstaat men de arbeid, die verricht wordt wanneer men 1 KG. 1 meter opheft.

Sluiten