Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vreesde de beschaafde wereld den man te verliezen, waarop zij groot gaat, zelfs nu deze man haar veroordeelt. Leo Tolstoï zet steeds zijn arbeid voort. De ouderdom heeft zijn scherpen blik die met een enkelen oogopslag in een ziel doordringt, niet verzwakt, men kan hem terugvinden in menige bladzijde van zijn «Opstanding». Waarom verdringt de naar hervorming strevende apostel zoo dikwijls den kunstenaar?

Tolstoï, die meer en meer gelijk wordt aan onzen Rousseau, pijnigt zich de hersens, om een godsdienstige en sociale formule te vinden voor de nieuwe openbaring, waarmede hij zich vleit, het menschdom te begiftigen. Zijn invloed is belangrijk, zegt men; en ik wil het aannemen; maar juist doordat hij leeraart van uit een zeer hoog standpunt, is hij niet meer de alles opmerkende getuige, die ons de neigingen en strevingen eener maatschappij ontsluiert; en terwijl hij zeer getrouw de voorgaande geslachten weerkaatste, mag men op goede gronden betwijfelen, of hij met dezelfde getrouwheid de tegenwoordige weerkaatst.

Herinner u slechts Victor Hugo; men bewierookte hem vol eerbied; in zijn ouderdom hield men hem op het toppunt van eer; hij bleef het litteraire Frankrijk vertegenwoordigen voor de geheele wereld, en hij vertegenwoordigde niet meer de geesten die naar andere richtingen, naar een ander ideaal zochten.

De onverbiddelijke tijd spaart geen enkele souvereiniteit, en de beheerschers der gedachte, deze wispelturige onderdaan, bevestigen meer dan alle andere het woord van den fabulist: «hun vestiging komt laat, en duurt kort.« Eene rechtmatige bewondering behoudt hun een eereplaats van den hoogsten rang, maar de kracht om de nieuwe tijden weer te geven ontsnapt hun.

Onder hen, die naar het roemruchtig erfdeel streefden, heeft men een oogenblik de jeugdige talenten van Potapenko en Korolenko zien schitteren; te oordeelen naar de namen, scheen Klein-Rusland de nieuwe litteraire dynastien te willen opleggen aan zijn ouderen broeder. Tegenwoordig stemt Tschechof, beter dan ieder

Sluiten