Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

golven voortvluchten naar de vrijheid, naar het avontuurlijk Azië!

De meeste verhalen, welke ik van hem gelezen heb, spelen op de Wolga, baden in haar nevelen, en weerkaatsen den klank van haar bruisende wateren; de personen wonen langs haar oevers, of leiden een vlottend leven op haar stoomers, haar booten en vlotten. Nergens eene juiste aanduiding der plaatsen: waartoe zou dit dienen? Gorky schetst landloopers, die dak noch haard bezitten. Hij grijpt ze in het voorbijgaan op een punt van de ruimte, dat hij zich de moeite niet geeft, te vermelden ; een schets van een landschap, een volksgebruik, een plaatselijke tongval zijn hem voldoende om zijn verhaal te localiseeren tusschen Astrakan en Nijni-Novgorod.

Hij verlaat de rivier slechts om zich naar zee te begeven; deze is zijn andere voorliefde; hij raakt niet uitgeput, haar te beschrijven; hij toont ons haar betooverend, en vermetelheid en onafhankelijkheidszucht influisterend in al die roofwezens, waarvan hij ons de geschiedenis verhaalt.

De Wolga en de zee, deze twee opvoedsters hebben hem reeds vroegtijdig een levendigen geestdrift voor de natuur ingestort; zij hebben in hem den bron der poesie doen opwellen, waarin hij zich telkens verkwikt na het menschelijk slijk verlaten te hebben, waarin zijn wreed realisme rondwroet.

Als koksjongen werd hem een plaatsje gegund op een der stoombooten van de rivier en kwam hij onder den invloed van een onverwachten leermeester, van den scheepskok. Deze Michiel Smoury, een oud onderofficier, een kolos van wonderbaarlijke kracht, was een hartstochtelijk lezer. Hij bezat een ouden reiskoffer vol boeken: een soort eclectische bliotheek, waarin Gogol en Nekrassof broederlijk harmonieerden met de „Levens der Heiligen" Ja Pierre de la Foi," volksromans en verhalen uit de geschiedenis van Rusland.

Smoury wist zijn voorliefde mede te deelen aan zijn sausbederver, en eene brandende nieuwsgierigheid naar

Sluiten