Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de gedrukte letter ontwaakte in den knaap; zijn verbeelding zwierf klapwiekend rond in het betooverend heelal, dat opsteeg uit den ouden koffer. Voor zijn oogen ontsluierde zich een nieuwe wereld, die de ware moest zijn, daar zij het begeerenswaardige en het schoone zelve was, een wereld, waarin de Heiligen wonderen verrichten, en waarin de historische helden en de romantische personages fabelachtige wapenfeiten ten uitvoer brachten.

Na aldus in de romantiek en de lyriek ingewijd te zijn door den scheepskok, onderrichtten de lessen des levens den toekomstigen schrijver in het realisme. Het leven zelf nam de taak op zich, om hem op gevoelige wijze aan te toonen, dat handelingen en bespiegelingen geen broertje en zusje zijn.

De oorspronkelijkheid van Gorky is juist tot stand gekomen te midden van deze levendige smartelijke contrasten, in den strijd tusschen zijn verlangens, ontwikkeld door zijn allereerste lectuur, en de levensomstandigheden, waarin hij verkeerde. Het lot had hem reeds vroeg, en voor langen tijd ingelijfd bij het heirleger van bedelaars, landloopers, weerspannelingen en al de schipbreukelingen der maatschappij, waarvan hij later de zanger en de vaandeldrager zou zijn.

Als jeugdige knaap is hij reeds in aanraking met de onderste lagen van het Russische volk ; hij kent geen andere gidsen en modellen, dan zijn gezellen onder den blooten hemel; met hen proeft hij van de ellende in al haar vormen ; van hen leert hij het vak der schelmen, dat zelden kleeding en dekking, en somtijds, maar niet altijd, een stuk roggebrood en een glas brandewijn verschaft. Zijn toekomst schijnt nu voor altijd bepaald; hij zal een dier Wolga-schuimers zijn, met een ruim geweten, in staat tot alles voor een paar kopeken, een plunderaar van herbergen en een stuk wild voor de gevangenis.

Maar terwijl zijn lichaam, met de sluwheden van het wilde dier, zijn dagelijksch voedsel zoekt te bemachtigen, hunkert zijn door de lectuur ontwaakte geest naar kennis.

Sluiten