Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zuivere Byronisine der Tsiganes en van den Duivel.

De herder Makar Tchoudra zet zijn fatalistische philosophie uiteen; hij schetst de wreedheid der liefde bij de schoone meisjes van Kouban, de schoonheid van het vrije leven, en hoe hol het niettemin is, en drukkend voor hem, die de ware beteekenis er niet van begrijpt. ... «Gij zult geen paard vinden, waarop ge aan uzelven kunt ontvluchten!» Wij vernemen in dit verhaal de echo van eene bekende stem, die van Petchorine van Lermontof. Evenzoo is Izerguil oorspronkelijk een dochter van Pouchkin; de Aleko der Tsiganen heeft al de buitensporige gevoelens gedroomd, bejammerd en uitgebazuind, waarvan het wemelt in de vertellingen van den ouden Tartaarsche uit de Krim.

Er is weinig oorspronkelijkheid in de wending van deze personen, weinig waarheid in de conventioneele gemoederen, welke Gorky in hen herschept volgens de modellen der romantiek; maar de oostersche schetsen van den jeugdigen prozaschrijver verraden in hem de gave van te gevoelen en te schilderen. Het genre der tafereelen is verouderd, maar alles is jeugdig en krachtig in bouw, met schitterende kleuren, rijkdom en getrouwheid van figuren en beelden, en een onafgebroken intensiteit van aandoening.

Maar weldra bracht Gorky zijn aandacht weder over op de deelgenooten van zijn ellende, die zijn pad kruisten. De ontwikkeling, die toen in den schrijver plaats had, was het trouwe evenbeeld van die van Gogal, zijn waren voorvader. Hij, de zanger van Tarass Boulba, was eveneens begonnen met het historische romantisme; een geniale ingeving verwittigde hem, dat er rondom hem, in de zeden van de bewoners der piovinciën, een nieuwe wereld te onderzoeken was, en als hij niet aanstonds na 1840 het eigenlijk realisme schiep — de kunst maakt evenmin dergelijke plotselinge sprongen, als de natuur — dan betrad hij toch het eerst het gebied van het lyrisch realisme; men zal mij deze samenkoppeling van woorden gaarne willen vergeven, wanneer men zich de talrijke bladzijden wil

Sluiten