Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

de kinematograaf, waarin de zonderlinge wereld, die hem de staf voor zijn novelles geleverd heeft, voorbij snelt en weder terugkeert. Er is geen afwisseling in zijn stelwijze, hij bekommert zich niet om wat men vroeger een intrige, een romantisch feit noemde, nergens ontmoet men er een spoor van, zelfs niet in Thomas Gordiëef, dat toch de afmetingen van een langen roman heeft. Hij grijpt plotseling zijn modellen te midden van den sleur van het dagelijksche leven; hij teekent hun schaduwbeeld, laat hen gebaren maken, spreken en philosopheeren; hun psychologie «die zich ontsluiert in hun gesprekken, vult eenige bladzijden en even plotseling als hij ze gegrepen heeft, verlaat hij ze weder. Men zou ze kunnen beschouwen als brokstukken van schetsen, bijeenverzameld om later te dienen voor een of ander reusachtig fresco: het geheim van zijn kunst is, dat ieder afzonderlijk een voltooid geheel vormt.

Deze kunst openbaart zich op de allereerste plaats in de keuze en de fijne afwerking van het kader, waarin hij ons zijn personen voorstelt. Hoe lager zij op de maatschappelijke ladder geplaatst zijn des te meer gevoelt Gorky de behoefte om ze op te heffen, door een sterke tegenstelling met de schoonheid in de macht der natuur. Hierin wordt hij krachtig en op gelukkige wijze gesteund door zijn romantisme, en bemerkt men den lyriek onder den realist. Ik geloof niet, dat zelfs Aïvasovsky, de terecht vermaarde zeeschilder der zwarte zee, de afwisselende tafereelen van den wijden waterkom op alle uren, en onder alle lichteffecten beter gezien heeft dan Gorky.

Maar zelfs daar, waar hij niet medegevoerd wordt door den machtigen ademtocht van zijn lyrisme, getuigt de stijl van Gorky overal van de allereerste en voornaamste gave van den schrijver : het voortdurend en spontaan opwellen van het beeld. Het is altijd nieuw en eigenaardig, en ontleend aan de gewoonten en de beroepen zijner personen. De autodidacte zamelt hier de vruchten in van zijn technische opvoeding, van de lessen, die hij rechtstreeks aan de dingen ontleend

Sluiten