Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ik tot de menschen zeggen ? Wat men hun altijd heeft gezegd, en altijd zeggen zal, wat de toehoorders verzamelt, maar toch geen betere menschen van hen maakt. Heb ik wel het recht, hun mijne ideeën voor te houden, terwijl ik zelf, schoon innig er van doordrongen, toch menigmaal het tegenovergestelde doe, van wat zij leeren ?»

Wanneer men Thomas Gordieëf tot lezen aanspoort, legt hij dezelfde twijfelzucht aan den dag, omtrent het onderrichtend karakter van den schrijver:

«Uit boeken leeren, hoe men moet leven ? Wat een nonsens ! Maar het is een mensch, die uw boek heeft geschreven, het is geen god ; welke regels, welke voorbeelden kan wel de mensch zichzelf geven ?»

Gorky predikt dan ook geen leerstelsel, hij, die ze alle bespot; zooals zijn Thomas zoekt hij rondtastend, naar de beteekenis des levens.

Slechts op deze punten is onze philosoof konsekwent en onverbiddelijk : de afschuw van iederen dwang, de vrijheid der hartstochten, en de bewondering der kracht. In alle hierboven aangehaalde passages ontdekt men den : «Übermensch» of ziet men de romantiek terugkeeren, hetgeen hetzelfde is.

Goed beschouwd, is het werk van Gorky slechts een lang en hartstochtelijk protest tegen de voorwaarden van het bestaan in zijn vaderland. Hij tracht dit land te schokken, door het beschaamd te doen staan over zijn verkwijning, zijn maatschappelijke wonden, en de laagheden, welke hij ontsluiert. Hij schildert, opdat zijn schildering afschuw verwekke. Hij is een minder vroolijke, minder gelijkmatige Gogol, een woedende Gogol.

Ik deel zijn lezers niets nieuws mede, door te zeggen, dat hij een revolutionair is; ik zou er bijvoegen: nihilist, als het mij niet tegen de borst stuitte, een russischen schrijver met dezen dubbelzinnigen naam te bestempelen. Men heeft op dwaze wijze de philosofische beteekenis van dit woord verkracht, om het toe te passen op de misdaden van sommige politieke samenzweerders. Toch is het het juiste woord. Geen enkel

Sluiten