Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

orthodox boek; het getuigde van een onbetwist geloof, als van den nationalen band dezer enorme massa menschen.

Vervolgens zijn er onrustige, wankelende zielen opgestaan, die echter nog diep doordrongen waren van godsdienstzin. Het geheele werk van Tolstoï is een langgerekt navorschen van het geheim van het heelal, een angstvallig onderzoek naar de eerste behoefte van den mensch.

Wie herinnert zich niet de inwendige alleenspraak van prins André onder den hemel van Austerlitz? Bezouchof en Liévine zochten ook vol angst naar de beteekenis des levens; maar hun zoeken ging gepaard met eene voortdurende zorg voor hun zedelijke verbetering. Wanneer zij ter school gingen bij de eenvoudigen, was het, om bij hen een levende commentaar te vinden op de Evangelische leer, zooals Tolstoï haar opvatte.

Tourguenief helde reeds meer over naar het volk; hij schetste het, veredeld door de meest treffende deugden, door den moed, en de zelfopoffering; zijn pen vijlde de boeien door, welke dit volk in slavernij weerhielden.

— Dostoiewsky zond over Rusland een brandenden ademtocht van teederheid en broederlijkheid uit en zijn werk verlevendigde alom het gevoel van medelijden. Vóór Gorky, en met niet minder standvastigheid dan hij, ging hij om met de «zwervers»; hij leerde hen zelfs kennen in de gevangenis, waar zij het Evangelie lazen.Marmeladof en Sonia uit «Crime et Chatiment» baanden den weg voor de dronkaards en de lichte vrouwen, waarvan het wemelt in de %-Récits»; maar hoezeer verschilden zij van dezen, hun gelijken, door nederigheid en geheime schoonheid van ziel! Men heeft mogen spotten met den «godsdienst van het menschelijk lijden», maar hij wekte tenminste alleen goede neigingen op.

Gorky verplaatst ons naar een ander Rusland: een droger, meer individualistisch, en geheel gericht naar

Sluiten