Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vergiftigd de openbare meening, omdat men onrecht pleegde. Men heeft gelasterd, om eigen onrecht recht te doen schijnen. Men heeft wraak uitgeoefend. En ook daardoor, daardoor vooral, heeft men de ideëele ontwikkeling eeuwen en eeuwen terug trachten te zetten. Men heeft daardoor — en dit is de grootste vloek van alles — eene wanverhouding in het leven geroepen tusschen de verschillende staten, eene verhouding van verbittering en wraakzucht, van onwaardigen naijver en geldhonger.

Over ©enigen tijd zal de vrede worden gesloten, uit gebrek aan mannen en aan geld. Naar is te voorzien, zal die vrede worden gesloten door staten, die alle zijn ontwricht, die alle te zware slagen hebben ontvangen dan dat zij zich spoedig en gemakkelijk daarvan zullen kunnen herstellen, — op de puinhoopen van een vernietigd Europa; en — wat nog ellendiger is — in eene wereld, waarin macht geldt boven recht, laster boven waardeering, haat en wraak boven liefde en samenwerking.

Het noodzakelijk gevolg daarvan zal zijn, dat binnen zoo korten tijd, als een der staten noodig zal hebben om zich van den schok tte herstellen, een nieuwe oorlog zal ontbranden om de machtspositie van dien staat sterker te maken en steviger te grondvesten. Zoolang het minderwaardige door leidslieden zal worden aangeprezen als het ideaal, zoolang zal er strijd zijn en geen poging worden gedaan tot samenwerking en leven in vrede. Zoolang zal Europa zuchten onder den vloek van oorlog en verbittering.

Verantwoordelijk voor die ellende zal zijn niet alleen ieder staatsman en ieder man van invloed, die onedele gevoelens wakker roept in oorlogvoerende of neutrale landen, — niet alleen de pers, voor zoover zij openlijk of bedekt haat kweekt of onjuiste voorstellingen wekt, —

Sluiten