Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Daar het desahoofd immers niet alle velden behoefde te verdeelen en die zelf mocht gebruiken of verhuren, mits belasting betalende, bleef hij even als vroeger feitelijk beschikker over de velden. In weerwil van Staatsblad 1819 n°. 5 art. 14, veranderden de rechten, door ontginning verkregen, niet, en bleven de nieuwe sawah's aan den •huurder der desa" behooren.

Het wordt hoe langer hoe moeielijker ouden van dagen te vinden, die van toen kuunen vertellen. Men zou dan van hen kuunen hooren hoe uitgestrekt de macht van hel desahoofd, juisl over deu grond, was. Aan hem moest men de woestenij ter ontginning vragen, en hij bepaalde hel aantal jaren, binnen welke de ontginningen belasting zouden opbrengen. Hij kreeg de retributies tot verzameling deiproducten uit de tot zijne desa behoorende bosschen en tot hem kwam alle grondbezit, in geval van overlijden of van verlaten der desa, terug. Onveranderlijk luidde op de vraag: »van wien is de grond", het antwoord, «dat die den kepala «behoorde". Men wisl in de desa zelfs niet van een aanslag en de desahoofden dachten niet anders, dan dat de landrente, van wier grondslag tot berekening zij geen besef hadden, hel bedrag was der som, waarvoor zij den grond in leen kregen *gadoehan".

Het was toen, in weerwil van den Java-oorlog, waarvan de landbouwer reeds op enkele dagreizen alsland van deszelfs brandpunten niets merkte, een tijd van tevredenheid, van rust, waar de ouden nu nog op roemen.

»Ik betaalde maar een reaal aan hel Hoofd en had niets

• verder te doen dan mijne sawah's te bewerken", zei mij een Javaan van Pekalongan. »We konden toen altijd in de

• velden zijn", vertelde een andere grijsaard. »Wij hadden

• niets dan de belasting te betalen en wij bewerkten de •sawah's, zoodat een klappernerf, in de modder geworpen,

• daarin slaan bleef; zoo goed was het waler doorgedrongen".

Maar deze toestand duurde niet lang.

Het cultuurstelsel, met onverzettelijke vastheid van wil en bedoelingen ingevoerd door den ontwerper en verder

Sluiten