Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

best door den tegenwoordigen toestand in de desa, met het oog op de landrente, te beschrijven en dit is te nuttiger hier, omdat meer dan elders het cultuurstelsel er zijn invloed heeft moeten doen gevoelen.

I Nog altijd is het desahoofd in zijn dorp alléén besturend. Van hem gaat alles uit, tot hem keert alles terug. Door zijne bemiddeling volvoert het volk, desnoods juichende, wal zij voor een hooger geplaatste zou weigeren te verrichten. Van zijne macht geeft hij, zooveel hij verkiest, aan die ondergeschikten, welke onder den naam van leden van het desabestuur bekend zijn.

Van deze is de eerste in rang de plaatsvervanger van den kepala. Hier heet hij »kamitoewa,", elders gaf men hem een anderen naam, maar dan om buitendien den kamitoewa te behouden. Zijn ambtsplicht bestaat in het doen van aanwijzingen, waar in de plantsoenen en aan de wegen moet worden gewerkt en heerediensten moeten worden verricht. Waar de bevolking weet wat zij te werken heeft, zooals in vele suikerdistricten, doet hij niet eens die aanwijzingen en houdt hij te nauwernood het opzicht. In zulke streken is zijne betrekking eene sinecure. Zoo vroeg ik in eene desa aan den kamitoewa wat hij zoo te doen had, en de man wist niet anders op te geven dan dat hij zorgen moest dat het gras voor het paard van het desahoofd geleverd werd.

In allen geval heeft hij niets te zeggen, zoodra de Javaan thuis is. De eenige, die dan te bevelen heelt, is de »kebajan". Huis aan huis roept hij de lieden op tot den arbeid, bepaalt hunne beurten van dienstlevering en maant hen aan lol het betalen der landrente. Hoewel van den kepala afhankelijk, die hem aanstelt en ontslaat, zooals al de anderen, is hij meer dan één hunner de vertrouweling van den kleinen man, wiens verzoeken hij aan den kamiloewa overbrengt en tegen wien hij soms met den koeli één lijn trekt. Naar de tuinen ziet men hem de patjol's en naar de waterleidingen de koevoeten dragen, terwijl hij in tijden van drukke diensten, »sërangan" noemt het de Javaan, het eten van de woningen der dienstplichtigen haalt en naar de velden brengt.

Sluiten