Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aan de wegen of in de tuinen te werken. Eene bijzonderheid is liet, dal de huur plaats heeft voor den rijstoogst zoodat de sawah's door den bezitter nog met polowidjo kannen beplant worden, ten einde zich de middelen te verschaffen om het volgende jaar zelf weer de velden te kunnen bewerken.

Niemand mag sawah's verhuren voor de cultuur van suikerriet. Wanneer dit gebeurt, moet hel met toestemming van de geheele desa zijn, die weigert haar te geven, indien de velden voor den rijstbouw bruikbaar zijn. Slechts eens heeft men aan een inwoner der desa Boengoer toegestaan de hein toebedeelde baboe sawah aan den fabrikant te verhuren. Deze man was weduwnaar geworden, en wilde, tegen de gewoonte in, koeli blijven. Daar zulks niet mogelijk is zonder echtgenoote, en men in de desa geen concubinage verlangt, liet men hem zijne sawah voor veertig gulden aan den fabrikant verhuren, met bet doel hem twintig gulden te bezorgen om te trouwen en nog twintig gulden om een baboe sawah voor de rijstcultuur te huren.

Wal de kleine man niet mag, doet bel desahoofd wel met zijne velden, doch bij onderzoek was altijd geldgebrek, gewoonlijk veroorzaakt door veibruikle landrente, de reden van de verhuring. Die het eens gedaan bad evenwel, deed het niet meer. De zware onkosten der herstelling worden door de dertig of veertig gulden per baboe, die de fabrikant geeft, op verre na niet goedgemaakt, gezwegen nog, dat hij den grond in genot houdt van zestien tot achttien maanden, gedurende welke deze eens met padi, en twee keer met tweede gewassen is te beplanten. Naar schatting zou minstens zeventig gulden betaald moeten worden, om den huurprijs billijk te maken.

Is verhuur van sawah's gewoonlijk een bewijs van geldverlegenheid tevens: de afstand ter bewerking legen de helft der opbrengst geschiedt wegens te veel grondbezit, en komt in deze streken, waar de koeli-aandeelen dikwijls minder, maar zeldzaam grooter zijn dan een bahoe, betrekkelijk weinig voor. Ieder moet zijne eigene velden bewerken, maar niemand is daartoe in slaat, tenzij door overmatige

Sluiten