Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

genooten uitkomt. Maar daar staal tegenover de bekentenis te Solio, dat, wie één gèdéng leende er drie terug moest geven; te Salam, dat men de gèdéng van dertig cent waarde liet verrekenen met zooveel padi als één galden waard was; te Tjermee, dat men nog eene willekeurige boete oplegt, soms twee vijfden bedragende, voor dengene, die de belofte van teruggave niet nakwam. Niet eens kan ieder op die wijze leenen. Aan den anderen kant, wie leenen moeten, vinden de voorwaarden zells wel wat bezwarend. Daarom komt bet veel voor, dat men leent legen zeven dubbeltjes per gèdéng; vervolgens de padi tot rijst stampt; die verkoopt; met de opbrengst de schuld voldoet en zich tevreden stelt met de enkele centen overwinst of met afval van zemelen en zetmeel, om dadelijk daarna weer te leenen. Dit beet »dadèkakë". In sommige streken vond ik het »bëntong wol". Dan leent men met belofte in acht dagen te betalen; stampt dadelijk de padi; verkoopt de rijst; koopt met het zoo verkregen geld contant en dus goedkooper andere padi en schept zich zoodoende eene soort van bedrijfskapitaal.

Het zou een belangwekkend onderzoek zijn, hoe het gaat als iemand herhaaldelijk misgewas heeft, en hem bovendien nog ziekte en ongelukken treffen, of hij dan zijne schuld in arbeid moet voldoen. Van elders hoorde ik het stellig verzekeren; bier gebeurt hel zelden. In zoo'n geval staat men, na alles aan den schuldeischer te hebben afgegeven, hem zijn aandeel communale sawah's af en blijft zelf de diensten, daarop rustende, verrichten. Maar de schuldenaar mag het aandeel blijven bewerken legen een derde der opbrengst, terwijl twee derden komen aan den schuldeischer, die voor zaadpadi en voor de belasting zorgen moet. Mislukt evenwel liet veld alweer, en dit beding wordt vooraf gemaakt, dan houdt men de schuld voor gekweten. Gewoonlijk evenwel stelt de schuldeischer zich tevreden met wat men hem afbetaalt en wacht met de rest tot een volgend jaar. Ja zelfs wordt er dan geschipperd en schuld kwijtgescholden. Alleen schijnt er dan een band meer te komen, die de schuldeischer, inzonderheid wanneer bij desahoofd is, bindt

Sluiten