Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bijgedragen, hebben hun aandeel voldaan, maar velen bleven nog in vele onderdeelen van guldens en dubbeltjes achterstallig. Het afschrijven naar billijkheid der driehonderd gulden; dan het terugbetalen der honderd gulden te veel gestorte landrente, en eindelijk het doen verrekenen der achterslalligen niet hen die reeds te veel gaven (de geheele landrente is immers voldaan): dat alles te verrichten naar behooren, soms over honderd en meer deelgenooten, is een vraagstuk, dat menig Europeesch beheerder in verlegenheid zou brengen, en dus zooveel te meer voor het Javaansche desahoofd onoplosbaar is. Zulke gevallen doen zich telkens voor, zoodra de afschrijvingen niet te gelijk bekend worden gemaakt met de cijfers der landrente, d. i. zoodra men het desahoofd eerst kennis geeft van het bruto cijfer en dan later, soms met een tusschentijd van maanden, van de vrijstelling wegens misgewas, wegens beplanting met suikerriet en, hetgeen hier zelden voorkomt, wegens onbeplant blijven van den grond. Zoover ik zulke verrekeningen tot helderheid kon brengen, bleek dat het desahoofd, zonder op achterstand of overbetaliug te letten, de terug ontvangen som gelijkelijk verdeelt onder de desalieden, en zich zeiven daarbij niet vergeet.

Ongelooflijk schijnt het, dat zeer vele desahoofden zich de hoofdsom der landrente van het afgeloopen jaar niet meer herinneren; evenmin de meeste desalieden van hunne eigene aandeelen. De eerste dagen, soms de eerste maanden na den omslag, staat aan ieder zijn bedrag beider voor den geest in guldens, dubbeltjes en centen (de desaman zegt bijv. nooit, dat hij f 8.73 te betalen heeft, maar 8 guldens 7 dubbeltjes 3 centen) doch weldra verflauwen en verdwijnen de onderdeelen der guldens uit zijn geheugen en eindelijk weet hij zich de guldens zeiven ter nauwernood te herinneren. Voor het piquante deel ik mee, dat de kepala's van Krenggan en Morangan niet eens wisten, dat zij jaarlijks vrijstelling kregen wegens het beplanten van den grond met suikerriet, terwijl die van Krenggan er nog bijvoegde: »den afslag (hij • meende de vrijstelling) heb ik zeker bij vergissing gehad, »of uit kassian van de Negri". In de bergdesa Sendang

Sluiten