Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

jaar bijna ophield, nl. met het patel. Gedurende den tijd der braakligging toch schoten zooveel struiken op en sloegen zooveel loten aan de boonstronken, dat men die op nieuw moet uittrekken, te drogen leggen en verbranden. Het tipar vordert evenwel veel meer werk, want behalve het wegschoffelen der grassen, moet men de geheele mat, welke de wortels der eerste gogo hebben gevormd, loswerken. Het werktuig, dat men er voor gebruikt, *wangkal", bewijst reeds de grootere inspanning; want dit is een zware ijzeren hak, terwijl het eerste jaar eene soort van metselaarstrolfel, de »petjokdan wel de "kering", die er uitziet als een stijgbeugel, waarvan de kanten der treden zijn aangescherpt, voldoende wordt geacht.

Het derde jaar vermindert weer het wegwerken der struiken en loten, maar neemt de moeite toe der bewerking van den grond, dien men wel eens moet gaan omspitten. De tijd, dien de ontginning eischt, hangt af van de begroeiing, doch de toenemeude moeite van de grondbewerking in het tweede en derde jaar maakt, dat de som van arbeid om het veld plantklaar te maken, jaarlijks ongeveer dezelfde blijft.

Het omkappen van het kleinere hout kostte ergens 20 dagen, het afhakken der takken 10 dagen, het rèntjèk en roempoek 7 dagen, het dédél 7 dagen, het patel 10 dagen, het tipar 10 dagen. Op eene andere plaats duurde het roempoek 4 dagen, het dèdèl 14 dagen, het patel 20 dagen en het tipar evenveel. Weer elders duurde het tipar een maand. Minstens kost het verbranden en het dadah 16 dagen.

Met tusschenpoozen ziet men den gogo-bouwer. die eene nieuwe plek met veel hout ontgint, bezig van het begin van den oostmoesson tot de regens invallen, voor hij planten kan. Hij laat den tijd van ontginning aanvangen als de »Orion »'s morgens om vijf uur zoo hoog staat als de zon om tien »uur", en zegt te moeten werken tot de kentering, *lratjap", aankomt, doch dan zou hij minstens zes maanden aan het werk moeten zijn. En dit is niet waar. Men heeft nagegaan dat, zonder te groot hout, de bewerking in tachtig dagen geschieden kan voor één bahoe. Als men rekent, dat de

Sluiten