Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

voor. Mei het dalen van de rijstproductie begon men er katoen en tabak te verbouwen. Vooral de tabak werd van beteekenis. Het waren niet alleen landbouwers, maar handwerkslieden en zelfs zwervers, zonder woning of erkend beroep, die de planten in de ter nauwernood bewerkte aarde staken, om die na weinige maanden aan immer grage en sterk concurreerende opkoopers ter bereiding van de hand te zetten.

Behalve katoen, put niets den grond voor zich zelve zoo uit als tabak, en zou men met de cultuur er van zooals in alle landen onder de keerkringen, steeds dieper naar het binnenland moeten terugtrekken om haar te kunnen verbouwen, indien bovenmatige arbeid het minder geschikte terrein niet te hulp kwam. Dit gebeurde ook hier; de cultuur werd in meer bevolkte streken voortgezet. In weerwil van zes, zeven, ja negen keeren ploegen en eggen, kou het beschot evenwel niet gelijk blijven, en moest men naar een wisselbouw omzien. Op goed geluk werden allerlei gewassen beproefd, en men achtte zich gered als één er van den arbeid loonde.

Zoo tegal de hoofdsoort van bouwgrond uitmaakt, beeft men in de dichtst bevolkte streken, evenals bij de sawahhezitters, samenleving iu dorpen behouden; maar verder op scheidde men zich af en is iedere boer op zijne eigene hoeve gaan wonen: terwijl daardoor hier eeue soort van majoraat ontstond, verbrokkelde ginds het grondbezit iu die mate, dat het toebedoelde land niet meer tot het minimum van den arbeid der familie en soms zelfs niet meer tot het minimum van haar onderhoud kon strekken.

Eene merkwaardige overeenkomst, die men trouwens meermalen tusschen het Javaansche grondbezit en het Britsche stelsel van verpachten op langen duur aantreft, doet zich hier voor bij de manier van overgang der rechten van bezit. Evenals de hoevenaar hier, geeft de Schotsche pachter zijne onroerende bezitting aan een zijner zonen of bloedverwanten, terwijl dicht bij de hoofdplaatsen, evenals in Engeland, alle zoons en dochters gelijk op moeten deelen. Het gebeurt

Sluiten