Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

naar de bosschen, in den regentijd niets anders ziet dan rijst en djagoeng, vindt men hier nevens die voedingsmiddelen cassave en suikerriet; en terwijl ginds, zoover het oog reikt, in den oostmoesson slechts tabak of djarak groeit, wisselen zich die gewassen hier weer af met cassave en suikerriet. Dit laatste kan door de armen wegens de hooge kosten van bereiding niet worden verbouwd; doch zoo men dat gewas niet als factor in de opbrengst neemt, dan daalt dadelijk het productiecijfer aanmerkelijk. Dit is een bezwaar, waarop wij bij eene latere bepaling van het door den fiscus te eischen gedeelte zeer letten moeten.

In de tegal G. hebben wij een type van wisselbouw voor iemand, die tot de armeren behoort en nog geen suikerriet kan planten; die zijn grond desnoods beploegen laat, maar overigens alles zelf met de handen bewerkt. De f 88, die hij als gemiddelde opbrengst per baboe verkrijgt, kan hij evenwel genieten zonder veel daarvan voor schuld te moeten missen, en er zijn in den regel weinig omstandigheden, die zijne winst van f 45 zullen doen verminderen. Men heeft zulke lieden nagegaan, en is tot het besluit gekomen, dal zij jaarlijks welvarender en eindelijk zeiven suikermolenaars worden. Nu worden de inkomsten veel grooter, maar de gronden tevens armer. Terwijl alzoo op tegal D. het riet nog twee jaar groeien kan, mits er eene braakligging volgt, groeit het nog maar één jaar op E. In den westmoesson moet men haar zelfs braak laten, en in het volgende jaar widjèn planten, omdat de gogo den laatsten oogst zoo weinig gaf.

In F. gedijt de djagoeng zoo slecht, dat het derde jaar aan de tabak eene braakligging moest voorafgaan, en toen deze weer niet goed slaagde men er alang-alang op mnest brengen. Evenals men in sommige dicht bevolkte streken van Europa koren dik op zaait, niet om de vruchten, maar om bel stroo; zoo poot men hier, op grooten afstand van de wildernis, alang-alang op de magerste velden, omdat het stroo er van met eene waarde van f 55 eene vrij ruime opbrengst vertegenwoordigt in den tijd dat de grond zich reconstrueeren moet.

Sluiten