Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heid die van den Poeljoeng, rampen, indien zij liet buis bereiken. Andere boomen verwijdert men om beter redenen van het erl'. Den Gëbang omdat bij zoo lang groeit zonder voordeel; den Arèn, omdat hij lang eene ruime plaats inneemt, en reeds een paar jaar na het begin der aftapping sterft: den Doerèn, omdat de scherp gedoomde vruchten aan de wijd uitslaande takken groeien, en maar door rijpheid moeten afvallen, lot groot gevaar van wie er onder loopen. Meer andere boomen mislukken in weerwil van vele pogingen om ben aan te planten, zooals hier de Gandaria, die op een paar voet hoogte sterft en de Pëté, die geen vruchten wil dragen.

Ook wij zullen den plantengroei van het erf beschouwen uit het oogpunt van hel voordeel als handels- en voedingsgewas, en 0111 nuttelooze uitvoerigheid te vermijden, weer slechts die boomen en kruiden, welke typisch voorkomen.

KLAPPERBOOMEN.

En zoo dan vooreerst de klapperboomen. Men onderscheidt die in dalem en gèndjah, en brengt tot de eerste de idjo^ mèrah, sriwoelan en lëgi, tot de laatste de poejoeh en de gading. De idjo, aldus naar de groene kleur der vruchteu genoemd, wordt niet zeer hoog, maar heeft verreweg de grootste waarde. De lëgi is met deze soort in uitzicht volkomen gelijk, en men kan hem slechts onderscheiden aan de nog zachte schaal der jonge vrucht, die zoet van smaak en bij den eerste wrang is. Grooter dan de vorige is de klapa mèrah, aldus naar de kleur der vruchten geheelen. De schoonste is de sriwoelan, onmiddellijk herkenbaar aan de gele vruchten, en de licht gele, scherp tegen hel groen der bladeren afstekende, bladstelen. Geheel aan den sriwoelan gelijk, maar zoowel in stam als in bladeren en vruchten verkleind, ziet er de klapa gading uit, terwijl de poejoeh zich weer voordoet als een klapa idjo in miniatuur. Het meeste voordeel geeft deze laatste. Hij levert de meeste olie, en het water benevens de jonge vrucht, zijn geneesmiddelen tegen allerlei ziekten. De Inlander kent geen ander middel tegen arsenik-vergiftiging.

Sluiten