Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

lieten zij geen onderscheiding toe. Omdat zij ineenen dat de wil de kennis volgt, plaatsen zij in den trant van Sokrates de cpoóvrjoig vóór de oaxpQoavvrj, de dixaioavvt] en de dvdgeia, die allen eigenlijk bij hen als ^EcoQtjjuazn gelden, uit de cpgóvrjais voortgevloeid. Zij ontkennen echter niet, dat door naxrjaig ook nog andere deugden te verkrijgen zijn.

Bijzonder verdient op de aandacht te worden gelet welke de Stoïcijnen aan het plichtbegiip wijdden. De plicht wrordt als één en ondeelbaar beschouwd (xarÓQ§m/ia), en over de eischen van ró xa&fjxov wordt meestal door de Stoïcijnen streng rigoristisch geoordeeld, al schijnt in den aanvang dezer school ook wel eene andere richting gevolgd te zijn. Over het algemeen trad wat Aristoteles ethische deugd noemde, bij de Stóicijnen sterk op den voorgrond. De peripatetische beginselen blijken de Stoa gedurig te leiden. Het geluk of het lustgevoel, dat de deugd als haar natuurlijk gevolg vergezelt, wordt door de Stoïcijnen als y/ina aangeduid, waarvoor zij geenszins onverschillig zijn, al weigeren zij haar tegendeel op zich zelf kwaad te noemen. Wat enkel de waarde van den toestand, niet van den persoon vermindert, wordt door hen niet onder het kwade gerekend (P. G. Weigoldt. Die Philosophie der Stoa. Nach ihrem Wesen und ihren Schicksalen 1883, Made Jules Favre. La viorale des Stoiciens 1887, Dr. Adolf Dyroff. Die Ethik der alten Stoa 1897, Paul Keppler. Das Problem des Lcidens in der Moral 1894).

8. Het einde der oude wijsbegeerte. Het scepticisme heeft zich — vooral bij Pyrrho — ook op zedelijk gebied aan de acpaoia en de èjio%i] gehouden. Yoor de ontwikkeling van zedelijke beginselen was hier evenmin als voor den ernst van zedelijke overtuigingen iets te verwachten. Anders was het met het mysticisme der Neo-platonici, bepaaldelijk met Plotinus, in wiens „Enneaden" ook het zedelijke leven ter sprake komt. Volgens Plotinus is geluk het doel van elk streven, en als middel daartoe treedt de deugd op, waarin de ziel zich vertoont in haren schoonen staat. In haar wordt het volkomen leven van den vovq openbaar. De aoezi] diavorjnxi] van Aristoteles komt bij de mannen dezer richting weer in eer, terwijl overigens Platonische denk-

Sluiten