Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Deze houden elkander dus in evenwicht. Legt men nu op één van deze beide gewichten een klein over¬

gewicht, dat althans groot genoeg is om de wrijving van de schijf te overwinnen, dan zal het zich loodrecht langs de schaalverdeeling naar beneden bewegen. Daar het echter ook de massa der gewichten, van de

schijf en den zijden draad moet bewegen, is zijn versnelling veel geringer dan die van den vrijen val. Om te onderzoeken, of de beweging van den vrijen val inderdaad eenparig versneld is, zooals Oalilei aannam,'richt men het zóó in, dat bij een tik van een secondeslinger, welke met den toestel is verbonden, de beweging begint. Men meet aan de wegen, welke in 1, 2, 3 enz. seconden doorloopen zijn. Daartoe plaatst men een langs de schaalverdeeling verschuifbaar tafeltje aldus, dat bij den l8ten, 2den enz. tik van den secondeslinger, na den

aanvang van de beweging, het zich bewegende gewicht op het tafeltje stoot. Men vindt, dat inderdaad de doorloopen wegen evenredig zijn met de tweede machten der tijden.

Valton, een Fransch beeldhouwer, geboren in 1851 te Pau, vervaardigde vooral dieren. Tot zijn voornaamste werken behooren: „De leeuwin en haar jongen" (1875), „Sint-Bernardshonden" (1881), „De leeuw, die zich den poot likt" (1883), „Tijger en tijgerin" (1885), „Gewonde leeuw"

(1888), „Een gier, die een geitje verscheurt" (1894), „Wolf" (1895), „Witte beer en mammouth" en „Onder het oog van den dierentemmer" (1900).

Valude, Emile Marie, een Fransch geneeskundige, geboren in 1857 te Vierzon (Cher), werd in 1880 geneesheer aan de ziekenhuizen, was van 1886—1889 directeur van de kliniek te Panas en werd in 1888 geneesheer aan het blindeninstituut Quinze-Vingts. In 1900 werd hij president van het ophtalmologisch genootschap te Parijs. Tot zijn voornaamste werken behooren: „Ophtalmie scrofuleuse simulant 1'ophtalmie purulente" (1884), „Traité des maladies des yeux chez les enfants" (1886, met De Saint-Germairi), „Recherches expérimentales sur la tuberculose oculaire" (1887), „De la restauration des paupières"

(1889), „Recherche du cristallin dans la myopie" (1892), „L'Antipyrine dans certaines formes d' atrophie optique (1893), „Un Nouvel Antiseptique, le formol" (1893), „Les Ophtalmies des nouveau nés" (1895), „Nouveaux éléments d'ophtalmologie" (1896, met Truc), „L'Opération de Krönlein" (1899), „Action bactéricide des larmes"

Valtoestel van Atwoocl.

(1899) en een verhandeling over de kanthoplastie. Met Grancher schreef hij een werk over kinderziekten. Hij is redacteur van de „Annales d' oculistique" en mederedacteur van de „Encyclopédie d'ophtalmologie."

Valuta (Italiaansch; Fransch Valeur, Engelsch Value) is in den geldhandel de aanduiding van de tegenwaarde van een wissel, d. i.het bedrag in geld, dat de uitgever van een wissel voor zijn wissel heeft ontvangen of moet ontvangen. Daarop hebben de in het wisselverkeer van verschillende landen geëischte valutaclausules: valutawaarde genoten, valuta(waarde) in rekening, betrekking.

Verder verstaat men onder valuta de geldeenheid, d. i. de algemeen geldige (wettelijke), door de voorschriften omtrent muntvoet en metaalsoort vastgestelde geldeenheid (standaardmunt) of de muntsoort, die als wettelijk betaalmiddel is erkend. Somtijds verstaat men onder valuta ook de verhouding van de nominale waarde van munten, wissels en geldswaardige papieren tot hun koers.

Herstelling der valuta beteekent in dat geval zooveel als het rijzen van den koers van een sterk in waarde gedaald effect tot de nominale waarde. In het bijzonder verstaat men onder herstel der valuta het onttrekken van sterk in waarde gedaald papieren geld aan de circulatie.

Eindelijk wordt met „valuta per" in de boekhouding verwezen naar den datum, van welken af voor ingeschreven posten rente moet worden berekend.

Val van Urk is de naam van het diepste gedeelte der Zuiderzee, ten W. van het eiland Urk, ter plaatse, waar wellicht eenmaal het meer Flevo zich bevond. De diepte bedraagt er 5,40 m. en meer.

Valvasor, Johann Weichhard, vrijheer von, een Oostenrijksch geschiedschrijver, geboren den 288,en Mei 1641 te Laibach, ondernam groote reizen en wijdde zich daarna geheel aan het onderzoek van Krain, met de bedoeling daarover een groot werk te publiceeren. Als voorlooper daarop verscheen „Topographia ducatus Carnioliae modernae" (1679) met koper gravures van Andreas Trost. Zijn beroemd werk in 4 dln. „Die Ehre des Herzogtums Krain" verscheen in 1689 te Neurenberg. Hij overleed den 19den September 1693.

Valvassoren is de benaming van de leden der lagere ridderschap in Opper-Italië, die hun goederen van de rechtstreeksche vazallen der vorsten, de zoogenaamde capitanen, in leen kregen. Na een opstand in 1035 en 1036 tegen den hoogen adel, de bisschoppen en de capitanen, koos Konraad II, door deze te hulp geroepen, hun zijde en verleende hun in 1037 de erfelijkheid hunner leenen, een eigen rechtbank en het recht van beroep op den keizer. Toen Konraad was vertrokken, streden zij tegen de burgers, kwamen met deze echter tot een vergelijk en hielpen hen bij de verovering van een zuiver gemeentelijk bestuur, vrij van geestelijken invloed.

Valwinden zijn winden, welke dikwijls met stormachtige kracht vanuit lioogere bergstreken omlaag waaien. Zij ontstaan 6f doordat in de lagere streken de lucht door een voorbijtrekkende depressie wordt weggezogen, öf doordat, tengevolge van sterke verwarming der onderste of van sterke afkoeling der bovenste luchtlagen het evenwicht

Sluiten