Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tanten 6 kerken en de Israëlieten een synagoge.

Onder de wereldlijke bouwwerken bekleedt het paleis der dogen (Palazzo ducale) de eerste plaats. Het is sedert zijn stichting in 814 tot vijfmaal toe verwoest, het tegenwoordig gebouw, werd in hoofdzaak van 1424—1463 door Gwvanni Buon en zijn zonen in Gothischen stijl vervaardigd. Van 1874— 1889 werd het uitwendig gerestaureerd. Het heeft gelijkvloers een open portaal met korte zuilen, sierlijke kapiteelen en ruime bogen, daarboven een loggia met het dubbel aantal bogen en eindelijk een grootschen, van weinige spitsboogvensters voorzienen, met witte en roode marmeren platen bekleeden bovenbouw. De hoofdingang van het paleis wordt gevormd door de Gothische Porta della Carta, van 1438—1443 door Giovanni Buon gebouwd. In het binnenhof, door prachtige fa^ades omsloten en met twee bronzen fonteinen versierd, verheft zich de marmeren Reuzentrap (Scala dei giganti), welke den hoofdingang vormt naar het binnengedeelte van het paleis. Zij is versierd met de groote standbeelden van Mars en Neptunus. Op haar bovenste trede werden de dogen gekroond. Onder de talrijke zalen van dit paleis, welke met meesterstukken van Italiaansche schilders, inzonderheid van Veronese, Titiaan en Tintoretto, zijn versierd, moet in de eerste plaats de Zaal van den Grooten Raad, genoemd worden. Andere zalen bevatten de verzameling van oudheden. Men heeft er verder de onderaardsche staatsgevangenissen der Republiek (pozzi); de beruchte Piombi (onder het looden dak) werden in 1797 verwoest. Uit de bovenste verdieping voert de Ponte dei Sospiri (Brug der Zuchten), naar een andere staatsgevangenis aan de overzijde van het kanaal. Andere fraaie paleizen zijn de aan het Marcusplein en aan de Piazzetta gelegen Procuratiën. De oude Procuratiën werden van 1480—1517 aan de noordzijde van het Marcusplein als ambtswoningen voor de procuratoren van San Marco gebouwd. Zij bevatten gelijkvloers open arcaden en zijn op de bovenverdiepingen met Korinthische zuilen en bogen versierd. Hierbij sluit zich een klokkentoren van 1498 met een marmeren front aan. De nieuwe Procuratiën, die thans voor koninklijk paleis dienen, werden in 1584 door Scamozzi gebouwd en in 1814 door een westelijken dwarsvleugel met de oude Procuratiën verbonden. Tegenover het par Iels der dogen verheft zich de voormalige bibliotheek, thans met de belendende Procuratiën tot koninklijk paleis ingericht, een meesterstuk van Sansovino (1536—1553) en ter rechter zijde daarvan het vroegere muntgebouw (la Zecca), eveneens van Sansovino (1536). Sedert 1905 bevat het de Marcusbibliotheek. In 1908 is de nieuwe vischhal een sierlijk gebouw in Venetiaansch-Gotischen stijl voltooid. Het arsenaal in het zuidoostelijk gedeelte der stad (in 1104 verrezen en later bij herhaling verbouwd) bevat scheepstimmerwerven, bassins, magazijnen, touwslagerijen, ankersmederijen, geschutgieterijen en een verzameling wapens, zegeteekens, scheepsmodellen enz., het is door muren en vestingwerken omringd, in den bloeitijd van Venetië waren er 16 000 (thans 3 000) werklieden bezig. Bij het portaal, dat den vorm heeft van een triomfboog, verheffen zich vier antieke marmeren leeuwen, in 1687 en 1716 van den Piraeus te Athene derwaarts gebracht. Van de overige openbare

gebouwen en talrijke paleizen van oude Venetiaansche geslachten (meestal aan het Canale Grande), die voor het grootste deel in andere handen zijn overgegaan, noemen wij: de Romaansche bouwwerken C& da Mosto (9de eeuw), Fondaco dei Turchie (uit de llde eeuw, sedert 1621 Turksch verkoophuis, thans stedelijk museum), Palazzo Farsetti en Loredan (llde en 12de eeuw, thans stadhuis), de Gotische paleizen uit de 14d0 en 15de, eeuw: Cè, d'Oro, Contarini-Fasan, Barbaro, Cavalli, Giustiniani (thans hotel Europa), Foscari (thans handelsschool), Bernardo, Bembo, SagredoPisani, Giovanelli, de Renaissancegebouwen: Palazzo Dario (1450), Palazza Angaran Manzoni (1465), Vendramin Calergi (1481 gebouwd door Pietro Lombardo), Corner- Spinelli (1500), Contarini delle Figure (1504), Fondaco dei Tedeschi (1506, thans gedeeltelijk postkantoor), Palazzo dei Camerlenghi (1525), Palazzo Corner della Cè, Grande (1532, thans zetel van den prefect),Corner-Mocenigo, Palazzo Grimani, (thans Hof van Appèl), Manin (thans Banca d' Italia), Pesaro, Rezzonieo (1680) en de Dogana di Mare (1686) in Barokstijl. Venetië bezit standbeelden van Bartolomeo Colleoni, Andrea Verrocchio, Leo-pardi, Fra Paolo Sarpis, Manin, Victor Etmnuel 11, Garibaldi, Goldoni, Niccolo Tommaseo Paleocapa, Auerini, Schulmburg en een gedenkteeken voor Richard Wagner. Van de inrichtingen van kunsten en wetenschappen vermelden wij: de Academie van Schoone Kunsten, in 1808 opgericht in een door Palladio in 1552 gebouwd klooster, met een rijke verzameling van schilderijen, vooral van Italiaansche meesters, een Galleria d'arte moderna (1902 opgericht), 2 lycea met 2 gymnasiën, een patriarchaal gymnasium, een technisch instituut, een hoogere handelsschool een zeevaartschool, een school voor machinisten, een verloskundige school, 2 technische scholen, een priesterseminarium met een bibliotheek van de reeds genoemde bibliotheek van San Marco (1468 gesticht, thans 300 000 deelen en 11000 hanschriften), een athenaeum ter bevordering van wetenschap en letterkunde, met een bibliotheek, een rijk staatsarchief in het voormalige klooster der Frari, dat geschriften uit den tijd van 800— 1800 bevat, een school voor kunstnijverheid, een koninklijk instituut voor wetenschappen en kunsten, het archaeologisch museum in het paleis der dogen en het stedelijk museum in het voormalig Fondaco dei Turchi. De grootste schouwburg is het operagebouw La Fenice (1789 gebouwd), verder noemen wij de theaters Goldoni, Rossini en Malibran. Venetië bezit een groot ziekenhuis in de voormalige Scuola di San Marco (1485), een militair ziekenhuis, 2 krankzinnigengestichten, een gesticht voor vondelingen, 2 weeshuizen, een doofstommeninstituut enz.

Het aantal inwoners bedraagt (1901) 146 940, van de gemeente 151 840. De voornaamste inrichtingen van nijverheid zijn: het koninklijk marinearsenaal, een aantal particuliere scheepstimmerwerven, fabrieken voor torpedo's briketten, asfalt, gezuiverde zwavel, machines, voorwerpen uit brons en messing, glaswaren, chemische produkten, kant, lucifers, kaarsen, zeep, meel, bakkersartikelen, bier enz. Verder vindt men er spinnerijen, weverijen, ververijen, touwslagerijen, leerlooierijen, boekdrukkerijen enz. De handel, die na de

Sluiten