Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

stellingen, schept een blindgeborene bijv. nooit beelden van kleuren, een doove niet van geluiden. Het verschil tusschen de verbeelding en de ideeënassociatie (zie aldaar) bestaat hierin, dat de verbeelding haar voorstellingen tot één geheel verbindt, terwijl zij bij de associatie onsamenhangend naast elkander bestaan; de associatie werkt onbepaald en doelloos, de verbeelding in een bepaalde richting. De verbeelding gaat uit van een geheel, dat haar, zij het ook in onbepaalde omtrekken, voor den geest staat. Wanneer de ziel zich vrij aan de voorstellingen overgeeft, die door dit geheel in haar gewekt worden, spreekt men van een passieve phantasie, kiest zij de afzonderlijke voorstellingen opzettelijk uit, dan spreekt men van een actieve phantasie. De eerste werkt bij kinderen en natuurmenschen, en wel des te levendiger, naarmate het logisch denken minder ontwikkeld is. De gevormde beelden worden dikwijls voor werkelijke gehouden (ontstaan van mythen, het geloof aan fabelachtige wezens), ook wordt aan werkelijke dingen een geheel ander karakter toegekend (een kind beschouwt een pop als een mensch, een stoel als een wagen enz.). De actieve phantasie is het belangrijkste element in de kunst, doch speelt ook in de wetenschap een : Denken en phantaseeren vullen elkander aan en hebben behoefte aan elkanders hulp. Menige wetenschappelijke ontdekking is haar ontstaan verschuldigd aan de phantasie van hem, die de ontdekking deed.

Verbena L. of ijzerhard is de naam van een plantengeslacht uit de familie der Verbenaeeeën. Zij omvat meest kruiden met tegenovergestelde of kruisgewijs geplaatste bladeren, tot aren of schermen vereenigde bloemen en vierhokkige vruchten. Van de talrijke soorten, inzonderheid in Amerika vertegenwoordigd, groeit V. o/ficinalis L. in Europa (ook in ons Limburg en Australië) en heeft een stengel ter hoogte van 60 cm., ingesneden, gezaagde bladeren en kleine, wit- of roodachtige bloemen, in lange, dunne aren gerangschikt. Zij was aan Isis gewijd en werd ook door de Grieken en Romeinen als geneeskrachtige plant zeer op prijs gesteld. Men bekranste de offers met ijzerhard en de artsen gaven aan alle geneeskrachtige kruiden den naam van Verbena, terwijl ook de Druïden deze plant als heilig beschouwden. Tot de sierplanten behooren V. chamaedryfolia Juss. van Buenos Ayres met scliarlakenroode bloemen, -— V. erinoides Lam. uit Peru met vleeschkleurige bloemen, — en V. tenera Spr. met een liggenden stengel, vindeelige bladeren en paarse bloemen uit Brazilië.

Verbenaeeeën is de naam van een tweezaadlobbige plantenfamilie. Zij omvat kruiden, heesters en b'oomen, veelal met een vierkanten stengel, tegenovergestelde, zelden afwisselende, wel eens kransgewijs geplaatste bladeren, die somtijds enkelvoudig, gaafrandig of ingesneden, en ook wel samengesteld, handvormig of oneven gevind zijn, en volkomen, doorgaans onregelmatige, tot aren, hoofdjes, trossen of bijschermen vereenigde bloemen. De kelk is eenbladerig, overblijvend, buisvormig en aan den zoom getand. De bloemkroon is op den bloembodem ingeplant, éenbladerig buisvormig, met een 4- of 5-spletigen, veelal 2lippigen zoom. Van de 5 meeldraden is gewoonlijk de 5de onontwikkeld gebleven, terwijl de overige 4 tweemachtig en de beide langste vaak van helm¬

knoppen verstoken zijn. De meeldraden zijn meestal zeer kort, de helmknoppen 2-hokkig en overlangs openspringend. Het bovenstandig vruchtbeginsel bestaat uit 2 of 4 vruchtbladeren en is dan ook 2- of 4-hokkig, maar wordt door het ontstaan van valsche tusschenschotten ook wel 4- of 8-hokkig. Op den bodem van ieder hok vindt men éen of twee anatrope of amphitrope zaadknoppen. De stijl is eindstandig en enkelvoudig, de stempel kopvormig of scheef en soms tweespletig. De vrucht is een 2- tot 4-hokkige bes of steenbes, met éen, twee of vier kernen, welke éen- of tweehokkig zijn en in rijpen toestand van elkander scheiden. Ieder vruchthokje bevat een zaadje zonder of met een weinig eiwit, met een rechte kiem en bladvormige zaadlobben. Deze familie heeft veel overeenkomst met die der Labiaten en telt omstreeks 700 soorten, welke vooral in de keerkringslanden zijn verspreid. Daartoe behoort de teakboom (Tectona grandis) en menige sierplant. Sommige leveren eetbare vruchten en andere een aethérische olie.

Verbeteringsjfesticht is de naam van een inrichting, waarin jeugdige misdadigers bij wijze van straf en ter verbetering worden geplaatst. Zie D wangopvoeding.

Verbeurdverklaring' is een straf, waarbij aan den schuldige een of meer hem toebehoorende voorwerpen worden ontnomen, die dan vervallen aan de gemeenschap. Onze Grondwet verbiedt de algemeene verbeurdverklaring (art. 160) en laat dus alleen toe verbeurdverklaring van bepaalde voorwerpen. Algemeene verbeurdverklaring was in vroegere eeuwen gebruikelijk in tijden van oorlog en revolutie. Ons Wetboek van Strafrecht kent de verbeurdverklaring alleen als bijkomende straf (zie Straf), zoodat zij slechts kan worden uitgesproken, als tevens een hoofdstraf wordt opgelegd. De bevoegdheid des rechters om verbeurdverklaring uit te spreken, is verschillend naarmate het geldt misdrijf of overtreding en naarmate het misdrijf al of niet opzettelijk is gepleegd. Voorwerpen, den veroordeelde toebehoorende, door middel van misdrijf verkregen of waarmede misdrijf opzettelijk is gepleegd, kunnen in alle gevallen worden verbeurd verklaard. Bij veroordeeling wegens niet opzettelijk gepleegd misdrijf of wegens overtreding kan verbeurdverklaring alleen worden uitgesproken in de bij de wet bepaalde gevallen. Verschillende bijzondere wetten passen in ruime mate de verbeurdverklaring toe, bijv. de jachtwet en de belastingwetten. Zijn de verbeurdverklaarde voorwerpen niet in beslag genomen en worden zij niet uitgeleverd of hun waarde betaald binnen twee maanden na den dag, waarop de rechterlijke uitspraak kan worden ten uitvoer gelegd, dan wordt de verbeurdverklaring vervangen door hechtenis en ten aanzien van personen beneden 18 jaren door tuchtschool (artt. 33 en 34 Wetboek van Strafrecht).

Verbiest, Ferdinand, een Belgisch zendeling en sterrenkundige, geboren in 1623 te Pitthem (Vlaanderen), trad in de orde der Jezuïeten en werd in 1659 naar China gezonden, waar hij gedurende 6 jaar gevangen werd gehouden. Hij werd echter bij de meerderjarigheidsverklaring van keizer Kang-Hi tot president van het wiskundig bureau benoemd. In deze hoedanigheid deed hij verschillende onderzoekingen, vervaardigde een kaart van China, leidde de onderhandelingen, waardoor

Sluiten