Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schreven. De grondslag'daarvoor werd gelegd door Bakhuizen van den Brink, Potgieter en Alberdingk Thijm: later schreven over hem o. a. Penon, Te Winkel, De Vries en Unger, Edmunson, Schaepman, Kollewijn, Beets, Nyhoff, Kok, Baumgartner, Picquè, Looten, Muller en Kalff. Te Amsterdam werd in het Vondelpark in 1867 een standbeeld voor den dichter opgericht, terwijl ook een straat aldaar naar hem genoemd werd.

Vondelingen. Zie Vondelingshuizen.

Vondelingshuizen zijn inrichtingen, waarin vondelingen opgenomen en somtijds ook opgevoed worden. De eerste, dusdanige inrichting moet, naar men wil, in de 6de eeuw te Trier bestaan hebben. Vast staat, dat Milaan in 787 een vondelingshuis bezat. Dit voorbeeld werd door Siena (832), Padua (1000), Montpellier (1070), Florence (1317), Neurenberg (1331), Parijs (1362), Venetië (1380), Stockholm (1624) en Londen (1687) nagevolgd. In 1198 werd door Innocentius 111 in het door hem gestichte Ospetale di Santo Spirito het draaikruis ingvoerd, een gemakkelijk om zijn as draaiende, halve cylinder, welke het mogelijk maakt om kinderen ongezien af te geven. De vondelingshuizen vonden het meest ingang in de Romaansche landen. Oostenrijk, Rusland en de Protestantsche landen van N. Europa volgden eerst in het begin van de 18ae eeuw. Intusschen hielden zij zich daar niet algemeen staande. In Frankrijk werden reeds in 1362 de gemeenten bij de wet verplicht tot verzorging van de vondelingen. Een wet van den 28steQ Juni 1793 schreef hij de oprichting voor van inrichtingen voor de „enfants naturels de la patrie." Zij bleef echter onuitgevoerd. Bij decreet van den 19den Januari 1811 werden de ziekenhuizen belast met de zorg voor de „enfants assistés" (enfants trouvés, enfants abandonnés en orphelins pauvres). Ieder arrondissement moest een ziekenhuis met draaikruis hebben. De kinderen moesten echter zoo spoedig mogelijk aan families ter opvoeding worden overgedragen. In 1834 werd machtiging verleend om de draaikruisen onder bepaalde omstandigheden weg te nemen. Het aantal, op kosten van den staat onderhouden vondelingen bedroeg toen 129 629 tegen 45 000 in 1809. In 1870 waren alle draaikruisen verdwenen. De tegenwoordige bureaux d' admission nemen alleen kinderen op, wanneer het, na gedaan onderzoek, geraden schijnt. Dientengevolge bedraagt het aantal „enfants trouvés" thans ongeveer 3 000 en dat der „enfants abandonnés" ruim 80 000.

In Italië vond tot 1866 onbeperkte opneming met draaikruisen plaats. Daarna werden deze meer en meer opgeheven en wordt alleen, na voldoende uiteenzetting der redenen, door een daarvoor ingesteld bureau tot opneming overgegaan. In Portugal bestaat nog slechts één tehuis met draaikruis te Lissabon. Oostenrijk bezit thans twee groote, door Jozef 11 gestichte inrichtingen van dien naam te Weenen en te Praag, benevens een aantal kleinere inrichtingen, die, hoewel anders genoemd, eigenlijk als aanvulling van de beide groote dienst doen. Rusland bezit twee inrichtingen van dien aard, te St. Petersburg en te Moskou. Vondelingskoloniën zijn onder keizerin Maria te Saratow gesticht. Het zijn vijf dorpen, waarin iedere familie een pleegkind van 12—13 jaar uit het vondelingshuis te Moskou krijgt. In Groot-Brittannië en Ierland worden de vonde¬

lingen óf in weeshuizen, öf op kosten van het armbestuur opgevoed. Bovendien bestaan er te Londen en te Dublin (tot 1826 met draaikruis) eigenlijke vondelingshuizen. De kinderen worden slechts op persoonlijk verzoek van de moeder opgenomen en op het land opgevoed. Denemarken, Duitschland en Nederland bezitten geen gestichten voor vondelingen van rijkswege.

Vonkenmeter of Spintherometer is de naam van een toestel, in 1897 door Salvioni geconstrueerd, waarmede de voorwaarden worden opgespoord, waaronder een voortdurende overgang der electriciteit over een onderbrekingsplaats van enkele tienduizendste mm. plaats heeft. Hij bestaat uit een koperen beugel met geïsoleerde knoppen. Aan deze zijn 3 platinadraden gesoldeerd, welke eindigen in kleine, geamalgameerde platina bolletjes. De verandering van den afstand der beide knoppen wordt verkregen door de lengteverandering der platinadraden, welke op haar beurt het gevolg is van temperatuurverandering. De temperatuur der platinabolletjes wordt gemeten met een thermozuil; de afstand wordt uit deze meting berekend.

Vonkenmikrometer is de naam van een door Riesz bedacht toestel, om de slagwijdte van een Leidsche flesch te meten. Hij bestaat uit 2 metalen bolletjes van 1—15 cm. middellijn, welke op isoleerende glazen zuilen rusten en elk met één der beide bekleedsels van de flesch geleidend zijn verbonden. Het eene bolletje kan met behulp van een mikrometerschroef langs een schaal worden verzet, waardoor men in staat is om, bij een gegeven potentiaal, de maximale slagwijdte te meten.

Vonkentelegr afie. Zie Draadlooze telegrafie,

Vonkenvang-er is de naam van een toestel, dat op schoorsteenen, vooral van locomotieven en locomobielen aangebracht wordt, om de vonken, die door den trek meegevoerd worden en brand zouden kunnen veroorzaken, terug te houden. De eenvoudigste vonkenvangers zijn zeven of stukken draad, die boven de opening van den schoorsteen aangebracht worden. Het grootste nadeel hiervan is, dat zij den trek verminderen. Zeer gebruikelijk zijn zeven of roosters onder den schoorsteen in de rookkamer, die soms van inrichtingen voorzien worden om het roet te verwijderen. Vonkenvangers zonder zeven werden in 1853 door James uitgevonden. Daarbij beweegt de rook zich in kronkelende banen, zoodat de zwaardere vonken met asch en roet weggeslingerd worden en buiten de rookkolom neervallen, waar zij door een bijzondere inrichting worden gebluscht.

Vonnis is de algemeene benaming voor uitspraken van de rechterlijke macht. Hier te lande geeft het spraakgebruik den naam vonnis alleen aan de uitspraken der Arrondissements-Rechtbanken en Kantongerechten; de uitspraken van den Hoogen Raad en de Gerechtshoven worden arresten genoemd. Onze Grondwet schrijft in art. 161 voor, dat alle vonnissen de gronden, waarop zij rusten, moeten inhouden en in strafzaken de wettelijke voorschriften, waarop de veroordeeling rust, moeten aanwijzen; verder, dat de uitspraak geschiedt met open deuren, In. sommige, bij de wet aangeduide gevallen geven de rechtscolleges beslissingen in raadkamer, die niet vonnissen, maar beschikkingen worden genoemd. Men onderscheidt vonnissen bij verstek, waarbij een

Sluiten